Home » ภาษีจะช่วยควบคุม AI ได้หรือไม่? แนวทางใหม่เพื่อจำกัดพฤติกรรม AI ผ่านมาตรการภาษี

ภาษีจะช่วยควบคุม AI ได้หรือไม่? แนวทางใหม่เพื่อจำกัดพฤติกรรม AI ผ่านมาตรการภาษี

346 views

ศาสตราจารย์ Reuven S. Avi-Yonah ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายภาษี และผู้อำนวยการโครงการปริญญาโทด้านภาษีระหว่างประเทศ จากมหาวิทยาลัยมิชิแกน เสนอแนวทางที่น่าสนใจในการใช้ “ภาษี” เป็นเครื่องมือควบคุม AI ในการบรรยาย Robert F. Boden Lecture ที่ Marquette Law School เมื่อเดือนกันยายน 2024 โดยมีเป้าหมายเพื่อลดปัญหา “hallucinations” (การสร้างข้อมูลปลอม), การละเมิดลิขสิทธิ์ และความเสี่ยงอื่น ๆ ที่เชื่อมโยงกับ AI

ทำไมต้องใช้ “ภาษี” เพื่อควบคุม AI?

ศาสตราจารย์ Avi-Yonah อธิบายว่า โดยทั่วไปแล้ว ภาษีมี 3 หน้าที่หลัก:

  1. ระดมรายได้ ให้รัฐบาลทำงาน
  2. ลดความเหลื่อมล้ำ ทางเศรษฐกิจ
  3. ใช้เป็นกลไกจูงใจเชิงพฤติกรรม (regulatory function) เช่น ภาษีบุหรี่เพื่อให้คนสูบน้อยลง

ในกรณี AI เขามองว่า “ภาษี” ควรถูกใช้ในบทบาทที่ 3 เพื่อกระตุ้นให้นักพัฒนาและเจ้าของ AI ดำเนินการควบคุมพฤติกรรมของ AI เพื่อป้องกันผลกระทบร้ายแรง เช่น การใส่ร้ายป้ายสี หรือการละเมิดงานลิขสิทธิ์

AI แบบไหนที่ควรเก็บภาษี?

เขาเน้นไปที่ “Autonomous AI” หรือ AI ที่สามารถเรียนรู้จากประสบการณ์ และทำงานโดยที่โปรแกรมเมอร์ควบคุมได้ไม่สมบูรณ์ ตัวอย่างเช่น LLM อย่าง ChatGPT ที่สามารถสร้าง “hallucinations” หรือเนื้อหาปลอมขึ้นได้เอง

ยกตัวอย่างกรณีทนายในสหรัฐฯ ที่ใช้ผลลัพธ์จาก AI ไปอ้างในศาล แล้วพบว่า AI สร้างคดีปลอมขึ้นมา ทำให้เกิดผลกระทบทางกฎหมายและชื่อเสียง

AI ควรมีสถานะ ‘บุคคลตามกฎหมาย’ หรือไม่?

เพื่อให้สามารถเก็บภาษี AI ได้ เขาเสนอให้ออกกฎหมายให้ AI มี “นิติบุคคล” แยกจากบริษัทเจ้าของ เช่นเดียวกับ “บริษัท” ที่ในประวัติศาสตร์กลายเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้นในช่วงศตวรรษที่ 14 ซึ่งจะช่วยแยกความรับผิดชอบของ AI ออกจากองค์กรต้นสังกัด

แนวทางการเก็บภาษี AI

ข้อเสนอหลักของเขาคือ:

  • ให้บริษัทแยก AI ออกเป็น “บริษัทลูก” หรือ นิติบุคคลเฉพาะกิจ (AI Entity)
  • กำหนด “ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงหรือความเสียหาย” ที่ AI ก่อได้ เช่น
    • จำนวนครั้งที่เกิด hallucinations
    • การละเมิดลิขสิทธิ์
    • พฤติกรรมเหยียดเชื้อชาติ
    • ความผิดพลาดทางข้อมูลสุขภาพ ฯลฯ
  • คิดภาษีตามระดับของความเสี่ยงและพฤติกรรมที่ AI แสดงออก

โมเดลนี้คล้ายกับการประเมิน ESG (สิ่งแวดล้อม สังคม ธรรมาภิบาล) ที่นักลงทุนใช้ในการประเมินหุ้นบริษัทต่าง ๆ

เก็บภาษีที่ไหน? AI ไม่มีที่อยู่!

ประเด็นสำคัญอีกข้อหนึ่งคือ “เก็บภาษี AI ที่ใด?” เนื่องจาก AI ทำงานในระบบ cloud ไม่จำกัดภูมิศาสตร์ เขาเสนอว่า ควรเก็บภาษีตาม “ที่อยู่ของผู้ใช้” เพราะผู้ใช้คือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบโดยตรง เช่น การค้นหาข้อมูลด้วย Google หรือใช้ ChatGPT

เมื่อกฎหมายเดิมอาจไม่เพียงพอ

ข้อกำหนดด้านกฎหมาย (เช่น คดีหมิ่นประมาท หรือคดีละเมิดลิขสิทธิ์) อาจใช้จัดการ AI ได้ยาก เพราะ:

  • การดำเนินคดีอาจช้าและสิ้นเปลืองงบ
  • กฎหมายบางประเทศยังไม่ปรับให้ครอบคลุมกรณีที่ไม่มีเจตนา เช่น การกระทำของ AI ที่ไม่มีเจตนาเหมือนมนุษย์

การใช้ระบบภาษีแบบยืดหยุ่นจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่น่าพิจารณา

บทสรุป

ข้อเสนอของศาสตราจารย์ Avi-Yonah ไม่ได้มุ่งหมายควบคุม AI อย่างเบ็ดเสร็จ แต่หวัง “ควบคุมพฤติกรรม (contain)” ของ AI ให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด โดยใช้เครื่องมือทางภาษีเพื่อปรับแรงจูงใจของผู้พัฒนาและผู้ถือหุ้น ทำให้พวกเขามีแรงผลักดันในการออกแบบและใช้งาน AI อย่างรับผิดชอบมากขึ้น

แน่นอนว่าเป็นเพียงข้อเสนอหนึ่งในกระบวนการที่ต้องมีการถกเถียงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี AI ที่รวดเร็วแทบตามไม่ทัน

You may also like

เว็บไซต์นี้มีการใช้คุกกี้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลการใช้งานของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อเก็บข้อมูลและรวบรวมสถิติวิจัยทางด้านการตลาด การวิเคราะห์แนวโน้ม ตลอดจนนำมาปรับปรุง และควบคุมการทำงานของเว็บไซต์ ทั้งนี้ หากท่านไม่ยินยอม ท่านยังสามารถใช้งานเว็บไซต์ได้ปกติ ยอมรับทั้งหมด