คุณมิไฮ อีริเมสซู (Mihai Irimescu) กรรมการผู้จัดการ บริษัท โรช ไดแอกโนสติกส์ (ประเทศไทย) จำกัดได้กล่าวว่า ในนามของบริษัท โรช ไดแอกโนสติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด ผมรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้ต้อนรับทุกท่านสู่กิจกรรมสัมภาษณ์กลุ่มสื่อมวลชน ภายใต้หัวข้อ “เบาหวาน…อย่าเบาใจ ขับเคลื่อนการดูแลเบาหวานในประเทศไทย ด้วยดิจิทัลโซลูชัน” พร้อมขอขอบคุณรองศาสตราจารย์ นายแพทย์เพชร รอดอารีย์ สำหรับบทบาทผู้นำในการพัฒนาการดูแลผู้ป่วยเบาหวานอย่างต่อเนื่อง
โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โดยมีผู้ป่วยในไทยกว่า 6.5 ล้านคน ซึ่งเกือบ 40% ยังไม่รู้ว่าตนเองป่วย และหลายรายยังควบคุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี โรชจึงมุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลแบบบูรณาการ เช่น การตรวจระดับน้ำตาล BGM แอปพลิเคชันสุขภาพ และแนวทาง iPDM เพื่อช่วยให้ทั้งแพทย์และผู้ป่วยสามารถตัดสินใจดูแลสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำยิ่งขึ้น
โรชภูมิใจที่ได้ร่วมมือกับสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยและพันธมิตรทุกภาคส่วน เพื่อยกระดับระบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานให้ทันสมัย เฉพาะบุคคล และเข้าถึงได้ทุกพื้นที่ เราเชื่อมั่นว่าด้วยพลังของเทคโนโลยีและความร่วมมือ จะทำให้ “ไม่มีใครมองข้ามเบาหวานได้อีกต่อไป” อย่างแท้จริง
สถานการณ์โรคเบาหวานในปัจจุบัน
สถานการณ์โรคเบาหวานทั่วโลกในปัจจุบันน่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง โดยข้อมูลล่าสุดจากสมาพันธ์เบาหวานนานาชาติ (IDF) ระบุว่ามีผู้ใหญ่ทั่วโลกถึง 589 ล้านคนที่กำลังใช้ชีวิตอยู่กับโรคเบาหวาน และกว่า 252 ล้านคนในจำนวนนั้นยังไม่ทราบว่าตนเองป่วย ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงและเสียชีวิตก่อนวัย ข้อมูลยังคาดการณ์ว่าในปี 2593 จำนวนผู้ป่วยจะเพิ่มขึ้นถึง 853 ล้านคน โดย 95% ของการเพิ่มขึ้นจะเกิดขึ้นในประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง (LMICs) ปัจจัยสำคัญที่เร่งให้สถานการณ์เลวร้ายลงคือไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนไป การขาดการวินิจฉัยเบื้องต้น และภาระทางเศรษฐกิจที่สูง โดยค่าใช้จ่ายในการรักษาทั่วโลกเกิน 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024
สำหรับประเทศไทย โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่มีอัตราเพิ่มสูงอย่างรวดเร็ว โดยมีผู้ป่วยราว 6.5 ล้านคน หรือประมาณ 1 ใน 10 ของประชากรผู้ใหญ่ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 และเกือบ 40% ไม่รู้ตัวว่าป่วย ขณะเดียวกันผู้ป่วยกว่า 50% ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากข้อจำกัดในการคัดกรอง เข้าถึงบริการสุขภาพ และเทคโนโลยีดูแลโรค โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลและชนบท ปัญหาเหล่านี้สะท้อนถึงความจำเป็นในการเร่งสร้างระบบการดูแลที่ครอบคลุมและเท่าเทียม พร้อมนำนวัตกรรมดิจิทัลและการบริหารจัดการแบบเฉพาะบุคคลมาปรับใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเบาหวานในทุกพื้นที่.
วิวัฒนาการของการจัดการโรคเบาหวาน
การจัดการโรคเบาหวานได้พัฒนาอย่างก้าวกระโดดจากการตรวจปัสสาวะในอดีต สู่การตรวจน้ำตาลในเลือดด้วยตนเอง (SMBG) ผ่านการเจาะนิ้ว ซึ่งเป็นวิธีที่แพร่หลายสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับแอปพลิเคชันสุขภาพที่สามารถบันทึกข้อมูลต่างๆ และแชร์กับแพทย์แบบเรียลไทม์ อีกทั้งยังมีระบบตรวจน้ำตาลอย่างต่อเนื่อง (CGM) ที่ให้ข้อมูลระดับน้ำตาลแบบเรียลไทม์ ช่วยให้ควบคุมโรคได้ทันท่วงที อย่างไรก็ตาม ความท้าทายยังคงอยู่ในเรื่องการควบคุมระดับน้ำตาลอย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากบางรายยังเผชิญภาวะน้ำตาลต่ำ ภาวะแทรกซ้อน และคุณภาพชีวิตที่ลดลงจากข้อจำกัดด้านความรู้ ความเข้าใจ และการเข้าถึงเครื่องมือที่เหมาะสม
แนวคิด Integrated Personalised Diabetes Management (iPDM) หรือ การบริหารจัดการโรคเบาหวานแบบบูรณาการเฉพาะบุคคล จึงถูกพัฒนาขึ้น เพื่อช่วยผู้ป่วยควบคุมชีวิตประจำวันด้วยการจัดการแบบครบวงจร ตั้งแต่การวัดระดับน้ำตาล การจดบันทึกดิจิทัล ไปจนถึงการออกแบบแผนการรักษาเฉพาะตัว ซึ่งส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างแพทย์และผู้ป่วย และช่วยให้ตัดสินใจในการรักษาได้แม่นยำและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สถิติที่น่าสนใจ: วิวัฒนาการของการจัดการโรคเบาหวาน
- การจัดการโรคเบาหวานได้พัฒนาอย่างมากจากการทดสอบน้ำปัสสาวะ ไปสู่เทคโนโลยีดิจิทัลอย่าง การตรวจวัดน้ำตาลในเลือดด้วยตนเอง (SMBG) และการตรวจวัดน้ำตาลแบบต่อเนื่อง (rtCGM)
- การใช้ rtCGM ร่วมกับระบบการจัดการเบาหวานแบบเฉพาะบุคคลแบบบูรณาการ (iPDM) ช่วยให้ การจัดการการรักษาครอบคลุมมากขึ้น เพิ่มพูนอำนาจการดูแลตนเองของผู้ป่วย และผลลัพธ์ทางคลินิกดีขึ้น
- รูปแบบและข้อมูลแบบเรียลไทม์ช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจโรคได้ดีขึ้น และสามารถจัดการโรคได้เชิงรุก มีหลักฐานชี้ว่า iPDM และเครื่องมือดิจิทัลช่วยปรับปรุงการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ลดน้ำตาลต่ำ และยกระดับคุณภาพการดูแล
- ในประเทศรายได้น้อยและปานกลาง (LMICs) โซลูชันดิจิทัลช่วยลดช่องว่างด้านทรัพยากรและความรู้ ปรับปรุงการประสานงานการดูแล และเพิ่มความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ
- การนำของเครื่องตรวจน้ำตาลในเลือด (Glucose Meters) มาใช้ถือเป็นก้าวสำคัญในการตรวจระดับน้ำตาลด้วยตนเองอย่างมีโครงสร้าง (Self-Monitoring of Blood Glucose – SMBG) ยังคงเป็นมาตรฐานสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2
- การใช้ SMBG ร่วมกับแอปพลิเคชันสุขภาพบนมือถือ ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถบันทึกการใช้ยา การรับประทานอาหาร และการใช้อินซูลิน พร้อมทั้งแชร์ข้อมูลให้กับผู้ให้บริการทางการแพทย์ได้จากระยะไกล
- การติดตามระดับน้ำตาลแบบต่อเนื่องเรียลไทม์ (Real-time Continuous Glucose Monitoring – rtCGM) ให้ข้อมูลแบบทันทีและมีประสิทธิภาพในการควบคุมน้ำตาลดีกว่าการใช้ SMBG เพียงอย่างเดียว
- การจัดการโรคเบาหวานแบบบูรณาการเฉพาะบุคคล (Integrated Personalised Diabetes Management – iPDM) เป็นแนวทางการดูแลที่เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง โดยผสานการสนับสนุนทางคลินิกเข้ากับ การตัดสินใจของผู้ป่วยผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล ซึางถือเป็นเครื่องมือขั้นสูงสามารถวิเคราะห์รูปแบบของระดับน้ำตาล ช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจแนวโน้ม และจัดการโรค ได้อย่างเชิงรุก
- เทคโนโลยีดิจิทัลที่สนับสนุน iPDM ช่วยยกระดับคุณภาพการดูแล ส่งเสริมความร่วมมือข้ามสาขาวิชาชีพ เพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน และเพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศ รายได้ปานกลางและต่ำ (LMICs)

ประโยชน์ที่พิสูจน์ได้ของ iPDM และเทคโนโลยีดิจิทัลด้านเบาหวาน
iPDM และ CGM ช่วยให้ผู้ป่วยในประเทศที่พัฒนาแล้วสามารถเชื่อมโยงการสนับสนุนจากแพทย์เข้ากับการจัดการในชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น ช่วยให้ผู้ป่วยมีเวลาที่ระดับน้ำตาลอยู่ในช่วงที่ปลอดภัยมากขึ้น ลดเวลาที่น้ำตาลต่ำ และลดโอกาสเกิดภาวะน้ำตาลต่ำรุนแรง แต่ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง (LMICs) การนำ iPDM มาใช้ยังถูกจำกัดจากทรัพยากรที่จำกัด บุคลากรผู้เชี่ยวชาญไม่เพียงพอ และขาดประสบการณ์ในการปฏิบัติในระบบสุขภาพจริง
ศาสตราจารย์จูเลียนา ชาน ผู้อำนวยการสถาบันโรคเบาหวานและโรคอ้วนแห่งมหาวิทยาลัยจีนฮ่องกง กล่าวว่า “CGM ได้ปฏิวัติการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน แต่ในประเทศรายได้ต่ำยังมีปัญหาในการเข้าถึงเครื่องมือ ความรู้ และการสนับสนุนที่จำเป็น หากจะอุดช่องว่างนี้ เราต้องสร้างความตระหนัก ส่งเสริมการคัดกรองเชิงรุก และดูแลผู้ป่วยแบบเฉพาะบุคคล โดยใช้เทคโนโลยีเชื่อมโยงข้อมูลเข้ากับการรักษาจริง”
บางโครงการนำร่องในประเทศ LMICs พบว่า เทคโนโลยีดิจิทัลสามารถลดช่องว่างของความรู้และการนำไปใช้ได้จริง ทำให้การประสานงานด้านการรักษาระหว่างทีมสหสาขาวิชาชีพมีประสิทธิภาพมากขึ้น และยังประหยัดงบประมาณอีกด้วย ตัวอย่างในประเทศไทย โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ได้ศึกษาประสิทธิภาพของการดูแลผ่านระบบทางไกล พบว่าผู้ป่วยที่ใช้เทคโนโลยีสามารถควบคุมน้ำตาลได้ดีกว่ากลุ่มที่จดบันทึกด้วยกระดาษ ทั้งในระยะ 12 และ 24 สัปดาห์
รศ.นพ.เพชร รอดอารีย์ เลขาธิการสมาคมเบาหวานแห่งประเทศไทย กล่าวว่า “หลายประเทศ รวมถึงไทย กำลังเผชิญวิกฤตเบาหวาน มีผู้ป่วยจำนวนมากยังไม่ได้รับการวินิจฉัย โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลหรือกลุ่มเปราะบาง การขาดแคลนเครื่องมือและยาใหม่ๆ เป็นอุปสรรคสำคัญการตรวจวินิจฉัยล่าช้าและการขาดการควบคุมที่ดี เพิ่มความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง
คนไทยกว่า 33% ยังไม่รู้ตัวว่าตนเองเป็นเบาหวาน สถานการณ์โรคเรื้อรังที่ต้องเร่งรับมือ
โรคเบาหวานเป็นภัยสุขภาพที่กำลังทวีความรุนแรงในประเทศไทย โดยปัจจุบันมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นปีละกว่า 300,000 คน แต่สิ่งที่น่ากังวลคือมากกว่าหนึ่งในสามของผู้ป่วยยังไม่ทราบว่าตนเองเป็นโรคนี้ ส่งผลให้การวินิจฉัยและการรักษาล่าช้า ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนและภาระระบบสุขภาพ การคัดกรองและตรวจวินิจฉัยอย่างเป็นระบบจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างทันท่วงที
ทำความรู้จักกับโรคเบาหวานชนิดที่ 1 และ 2 เพื่อการดูแลที่เหมาะสม
โรคเบาหวานแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่ เบาหวานชนิดที่ 1 ซึ่งพบในเด็กและวัยรุ่น เป็นภาวะที่ร่างกายขาดอินซูลินอย่างสมบูรณ์ ผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องดูแลอย่างเข้มงวดด้วยการเจาะเลือดตรวจน้ำตาลอย่างสม่ำเสมอ ควบคุมอาหาร และฉีดอินซูลินตามคำแนะนำ ส่วนเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นชนิดที่พบมากที่สุด เกี่ยวข้องกับโรคอ้วนและพฤติกรรมการใช้ชีวิต ผู้ป่วยต้องตรวจเลือดเป็นประจำเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลให้เหมาะสมและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยการดูแลรักษาจะมีความยืดหยุ่นตามความรุนแรงของโรค

เทคโนโลยีดิจิทัลช่วยยกระดับการดูแลและมีส่วนร่วมของผู้ป่วยอย่างชัดเจน
การนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วยในการจัดการโรคเบาหวาน เช่น เครื่องตรวจน้ำตาลในเลือดแบบต่อเนื่อง (CGM) และแอปพลิเคชันสำหรับติดตามสุขภาพ สามารถเชื่อมโยงข้อมูลทางการแพทย์กับชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ทำให้ผู้ป่วยมีข้อมูลเรียลไทม์และสามารถปรับพฤติกรรมการดูแลตนเองได้ทันที นอกจากนี้ การลงทุนและความร่วมมือจากภาครัฐและเอกชนในการขยายการเข้าถึงเทคโนโลยีเหล่านี้ จะช่วยลดช่องว่างในการดูแลผู้ป่วยโดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกล เพิ่มคุณภาพชีวิต และช่วยให้ประเทศไทยสามารถรับมือกับวิกฤตโรคเบาหวานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อีกกรณีศึกษาจากอินเดียที่ Jothydev’s Diabetes Research Centre ได้ใช้ระบบดูแลเบาหวานทางไกล (DTMS) ด้วยการติดตามระดับน้ำตาลและการโค้ชแบบเฉพาะบุคคล โดยใช้งบเพียงเดือนละ 10 ดอลลาร์สหรัฐฯ ถือเป็นตัวอย่างที่ดีของการดูแลที่มีผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง และคุ้มค่าต่อการลงทุน
นพ.โจธีเดฟ เคซาวาเดฟ ประธานศูนย์เบาหวานในรัฐเกรละ กล่าวว่า “เทคโนโลยีที่ดีที่สุดในการดูแลเบาหวาน คือสิ่งที่มีอยู่ในวันนี้ หากเราบูรณาการเครื่องมือที่ชาญฉลาดเข้ากับระบบสุขภาพ จะช่วยให้ดูแลโรคเบาหวานได้อย่างคุ้มค่า ป้องกันภาวะแทรกซ้อน และลดอัตราการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร”
ในยุคที่ภาระโรคเบาหวานพุ่งสูงขึ้นทั่วโลก การพัฒนาโมเดลการดูแลที่ขยายผลได้ มีข้อมูลสนับสนุน และยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางกลายเป็นหัวใจสำคัญ ผลลัพธ์จากประเทศไทยและอินเดียได้พิสูจน์แล้วว่า นวัตกรรมดิจิทัลสามารถเติมเต็มช่องว่างการดูแลในพื้นที่ที่ขาดแคลนทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในประเทศไทย ที่มีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มการเข้าถึงการดูแลสุขภาพและเสริมสร้างความรู้ให้ผู้ป่วยในทุกระดับชั้นของสังคม
เมื่อทุกภาคส่วน—ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วย ระบบสุขภาพ หรือผู้ให้บริการ—ร่วมมือกันอย่างเต็มที่ โมเดล iPDM จะช่วยมอบเครื่องมือ ความรู้ และการสนับสนุนที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วยเบาหวานไทย ทำให้พวกเขามีความมั่นใจในการจัดการโรคอย่างมีประสิทธิภาพและยกระดับคุณภาพชีวิตได้อย่างยั่งยืน ประเทศไทยจึงกำลังก้าวสู่การเป็นต้นแบบของการดูแลโรคเรื้อรังด้วยนวัตกรรมดิจิทัล ที่พร้อมรับมือกับความท้าทายในอนาคตและส่งเสริมสุขภาพประชาชนอย่างแท้จริง




