โรงพยาบาลพญาไท 2 ยกระดับ Wellderly Sports Medicine เชื่อมข้อมูลพันธุกรรม สุขภาพหัวใจ และสมรรถภาพปัจจุบัน สู่การวางแผนออกกำลังกายที่เหมาะกับแต่ละคน ชูแนวคิด “รู้ก่อน–ป้องกันก่อน–แข็งแรงได้นานกว่า” เพื่อเปลี่ยนเป้าหมายจากการมีอายุยืน ไปสู่การมีสุขภาพดีและใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพในทุกช่วงวัย
ในวันที่ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ เป้าหมายของการดูแลสุขภาพอาจไม่ใช่เพียงการมีชีวิตที่ยืนยาวขึ้น แต่คือการทำอย่างไรให้ช่วงชีวิตที่เพิ่มขึ้นนั้นยังคงมีสุขภาพแข็งแรง เคลื่อนไหวได้ดี และสามารถทำสิ่งที่รักได้อย่างต่อเนื่อง
โรงพยาบาลพญาไท 2 จึงเดินหน้าต่อยอดแนวคิด Healthy Aging ผ่านการยกระดับการดูแลด้าน Wellderly Sports Medicine ภายในงาน “Wellderly Fit-Flow-Flex: Next-Gen Cardio Wellness” ถ่ายทอดแนวทางการดูแลสุขภาพเชิงรุกที่ผสานองค์ความรู้ทางการแพทย์ ข้อมูลสุขภาพ และเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน เพื่อช่วยให้แต่ละคนเข้าใจศักยภาพ ความพร้อม และความเสี่ยงของร่างกายได้ลึกกว่าการตรวจสุขภาพทั่วไป
หัวใจสำคัญของแนวคิดนี้คือ การนำข้อมูล 3 ด้าน ได้แก่ Genome หรือพื้นฐานทางพันธุกรรม Heart หรือสุขภาพหัวใจ และ Performance หรือสมรรถภาพที่วัดได้จริงในปัจจุบัน มาวิเคราะห์ร่วมกับประวัติสุขภาพ รูปแบบการใช้ชีวิต และเป้าหมายส่วนบุคคล ก่อนนำไปวางแนวทางดูแลสุขภาพและออกกำลังกายอย่างเหมาะสม

Healthy Aging ไม่ใช่เพียงอายุยืน แต่ต้องมี “Healthspan” ที่ยาวนาน
นพ.อนันตศักดิ์ อภัยรัตน์ ผู้อำนวยการใหญ่ฝ่ายแพทย์ เครือโรงพยาบาลพญาไทและเครือโรงพยาบาลเปาโล กล่าวว่า การดูแลสุขภาพกำลังเปลี่ยนจากการรอให้เกิดโรคแล้วจึงเข้ารับการรักษา ไปสู่การทำความเข้าใจร่างกายและค้นหาความเสี่ยงให้เร็วขึ้น
เนื่องจากแต่ละคนมีพื้นฐานสุขภาพ ศักยภาพทางร่างกาย รูปแบบการใช้ชีวิต และเป้าหมายแตกต่างกัน การดูแลสุขภาพในอนาคตจึงไม่ควรใช้แนวทางเดียวกันกับทุกคน แต่ต้องเชื่อมโยงความเชี่ยวชาญทางการแพทย์ ข้อมูลสุขภาพ และเทคโนโลยี เพื่อออกแบบการดูแลที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล
“เป้าหมายของเราไม่ใช่เพียงการช่วยให้คนมีชีวิตยืนยาวขึ้น แต่คือการช่วยให้เขายังคงเคลื่อนไหวได้ดี มีหัวใจและร่างกายที่พร้อม และสามารถทำสิ่งที่รักได้ในทุกช่วงชีวิต” แนวคิดดังกล่าวสะท้อนความแตกต่างระหว่าง Lifespan หรือจำนวนปีของการมีชีวิต กับ Healthspan หรือช่วงเวลาที่สามารถดำเนินชีวิตได้อย่างมีสุขภาพดี โดยไม่ถูกจำกัดจากโรค ความเสื่อม หรือการสูญเสียสมรรถภาพทางร่างกาย
การดูแลแบบ Healthy Aging จึงครอบคลุมมากกว่าการลดความเสี่ยงของโรค แต่รวมถึงการรักษาความแข็งแรงของหัวใจ กระดูก ข้อต่อ และกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะภาวะมวลกล้ามเนื้อลดลงตามวัย ซึ่งต้องดูแลควบคู่กันทั้งด้านโภชนาการ การได้รับโปรตีนอย่างเหมาะสม และการออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรง
แม้โรงพยาบาลจะมีความพร้อมในการดูแลโรคที่มีความซับซ้อน เช่น โรคสมอง หัวใจ มะเร็ง และตับ แต่เป้าหมายสำคัญอีกด้านหนึ่งคือการป้องกันไม่ให้ประชาชนก้าวไปสู่ภาวะโรคเหล่านั้น ด้วยการตรวจพบความเสี่ยงและดูแลสุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ โรงพยาบาลพญาไท 2 จึงมุ่งทำหน้าที่เป็น Partner for Life หรือพันธมิตรด้านสุขภาพที่พร้อมดูแลประชาชนในทุกช่วงชีวิต ไม่ใช่เฉพาะในวันที่เจ็บป่วยเท่านั้น
Genome–Heart–Performance มองร่างกายมากกว่ามิติเดียว
Wellderly Sports นำข้อมูลทางพันธุกรรมมาช่วยทำความเข้าใจลักษณะหรือแนวโน้มบางด้านของร่างกาย เช่น การตอบสนองต่อการออกกำลังกาย การเผาผลาญพลังงาน การฟื้นตัวของเซลล์ และความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บหรือภาวะสุขภาพบางประการ อย่างไรก็ตาม ผลตรวจทางพันธุกรรมไม่ใช่คำทำนาย และไม่ควรถูกนำมาใช้เพียงลำพังเพื่อตัดสินว่าใครควรหรือไม่ควรเล่นกีฬาชนิดใด แต่ต้องประเมินร่วมกับสุขภาพและสมรรถภาพที่เกิดขึ้นจริงในปัจจุบัน
แนวทาง Wellderly Sports Medicine จึงพิจารณาข้อมูลผ่าน 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่
- Genome – What you’re built with ทำความเข้าใจพื้นฐานและแนวโน้มบางด้านของร่างกายจากข้อมูลทางพันธุกรรม
- Heart – How your heart is doing ประเมินสุขภาพหัวใจ ระบบไหลเวียนเลือด ปัจจัยเสี่ยง และความพร้อมก่อนออกกำลังกาย
- Performance – Where you are today ตรวจวัดสมรรถภาพ ความแข็งแรง การเคลื่อนไหว และศักยภาพของร่างกายในปัจจุบัน
เมื่อนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์ร่วมกับประวัติสุขภาพ ไลฟ์สไตล์ การบาดเจ็บเดิม และเป้าหมายของแต่ละคน แพทย์และทีมสหสาขาวิชาชีพจะเห็นภาพสุขภาพที่รอบด้านขึ้น และสามารถวาง Personalized Sport Plan หรือแผนดูแลและออกกำลังกายเฉพาะบุคคลได้อย่างเหมาะสม

คนดูแข็งแรง อาจไม่ได้หมายความว่าหัวใจพร้อม
นพ.ทวนทศพร สุวรรณจูฑะ ผู้อำนวยการศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลพญาไท 2 กล่าวว่า การดูแลสุขภาพและการออกกำลังกายไม่ควรเริ่มจากคำถามว่า “ต้องออกกำลังกายให้หนักแค่ไหน” แต่ควรเริ่มจากการทำความเข้าใจว่า วันนี้ร่างกายและหัวใจของเรามีความพร้อมเพียงใด สมรรถภาพอยู่ในระดับใด และต้องการบรรลุเป้าหมายอะไร
แม้การออกกำลังกายจะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่คำแนะนำกว้าง ๆ ว่า “ให้ออกกำลังกาย” อาจยังไม่เพียงพอ เพราะแต่ละคนมีพื้นฐานร่างกาย โรคประจำตัว ความเสี่ยง และการตอบสนองต่อความหนักของการฝึกแตกต่างกัน
บุคคลที่ภายนอกดูแข็งแรงหรือใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ อาจไม่เคยผ่านการออกกำลังกายที่มีความเข้มข้นสูง ขณะที่ความผิดปกติบางประเภท เช่น พันธุกรรมที่สัมพันธ์กับภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน อาจไม่สามารถตรวจพบได้จากการวัดความดันหรือระดับไขมันเพียงอย่างเดียว
ส่วนกรณีหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน อาจเกิดจากคราบไขมันภายในหลอดเลือดปริแตกและก่อให้เกิดการอุดตัน โดยเฉพาะในช่วงที่ร่างกายได้รับภาระจากการออกกำลังกายหนัก การประเมินความเสี่ยงและความพร้อมก่อนเริ่มโปรแกรมฝึกจึงมีความสำคัญ โดยเฉพาะในผู้ที่มีประวัติครอบครัวหรือมีเป้าหมายออกกำลังกายด้วยความเข้มข้นสูง
อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงจากภาวะหัวใจหยุดเต้นขณะออกกำลังกายพบได้น้อยเมื่อเทียบกับประโยชน์โดยรวมของการเคลื่อนไหวร่างกายและการออกกำลังกายอย่างเหมาะสม ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การหลีกเลี่ยงกิจกรรม แต่คือการรู้ระดับที่เหมาะสมและปลอดภัยสำหรับตนเอง
CPET วัดความพร้อมจริง ไม่ได้ดูเฉพาะความรู้สึก
หนึ่งในเครื่องมือสำคัญคือ Cardiopulmonary Exercise Testing หรือ CPET ซึ่งช่วยประเมินการทำงานร่วมกันของหัวใจ ปอด ระบบไหลเวียนเลือด กล้ามเนื้อ และการใช้ออกซิเจนขณะออกกำลังกาย การตรวจดังกล่าวช่วยให้เห็นสมรรถภาพของร่างกายภายใต้ภาวะที่ต้องออกแรง รวมถึงค่า VO₂ Max ซึ่งเป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญของ Cardiorespiratory Fitness หรือความสามารถของระบบหัวใจและปอดในการนำออกซิเจนไปใช้
ข้อมูลที่ได้สามารถนำไปประกอบการกำหนดระดับความหนักของการฝึก ช่วงอัตราการเต้นของหัวใจที่เหมาะสม ตลอดจนวางแผนพัฒนาสมรรถภาพให้สอดคล้องกับสุขภาพของแต่ละคน โดยครอบคลุมทั้งประชาชนทั่วไป ผู้ที่มีโรคประจำตัว ผู้ที่อยู่ระหว่างการฟื้นฟูร่างกาย และนักกีฬาที่ต้องการยกระดับประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ โรงพยาบาลยังนำ Moti Physio เทคโนโลยี AI สำหรับประเมินโครงสร้างร่างกายและท่าทางแบบ 3 มิติ มาใช้วิเคราะห์สมดุลของสรีระ แนวกระดูกสันหลัง การลงน้ำหนัก และการทำงานของกล้ามเนื้อ เพื่อช่วยค้นหาจุดอ่อนหรือความไม่สมดุลที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ
ยีนบอกแนวโน้ม แต่โครงสร้างและการฝึกเป็นตัวกำหนดความเสี่ยง
นพ.ประชัน บัญชาศึก แพทย์ด้านศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์และเวชศาสตร์การกีฬา โรงพยาบาลพญาไท 2 อธิบายว่า การบาดเจ็บจากกีฬาเกิดขึ้นได้จากหลายองค์ประกอบ ทั้งชนิดกีฬา โครงสร้างร่างกาย ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ วิธีฝึก และการเตรียมร่างกาย
กีฬาที่มีการปะทะหรือเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว เช่น ฟุตบอล มีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าข้อเข่า หรือ ACL ขณะที่กีฬาซึ่งใช้แขนเหนือศีรษะซ้ำ ๆ เช่น ว่ายน้ำหรือกีฬาประเภทขว้าง อาจเพิ่มภาระต่อข้อไหล่และเส้นเอ็นบริเวณหัวไหล่ โครงสร้างของแต่ละคนยังมีส่วนต่อความเสี่ยง ตัวอย่างเช่น มุมแนวขา ความหลวมของข้อ ลักษณะเข่าบิดเข้าด้านใน หรือความแข็งแรงที่ไม่สมดุลระหว่างกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าและกล้ามเนื้อแฮมสตริง ซึ่งอาจทำให้ข้อเข่ารับแรงได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
การตรวจ Sports Genomics สามารถช่วยให้เห็นแนวโน้มบางด้าน เช่น ระบบเผาผลาญ ลักษณะเส้นใยกล้ามเนื้อ ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเอ็น และการฟื้นตัวของเซลล์ แต่ผลตรวจต้องถูกตีความร่วมกับการประเมินโครงสร้าง การเคลื่อนไหว ความแข็งแรง และประวัติการบาดเจ็บ ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อปิดกั้นไม่ให้บุคคลเลือกเล่นกีฬาที่ชื่นชอบ แต่ช่วยให้แพทย์ ผู้ฝึกสอน ผู้ปกครอง และตัวนักกีฬา สามารถวางแผนเตรียมร่างกาย เสริมจุดอ่อน และลดความเสี่ยงได้ตรงจุดยิ่งขึ้น
การวอร์มอัพ 10 นาที อาจสำคัญกว่าที่คิด
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการเตรียมร่างกายก่อนเล่นกีฬา ซึ่งไม่ควรทำเพียงการหมุนแขน หมุนไหล่ หรือยืดกล้ามเนื้อไม่กี่ครั้งแล้วเริ่มเล่นทันที นพ.ประชันแนะนำหลักการสำคัญ 3 ขั้นตอน ได้แก่ การวอร์มอัพอย่างน้อยประมาณ 10 นาที เพื่อเพิ่มอุณหภูมิของกล้ามเนื้อ กระตุ้นระบบไหลเวียนเลือด ระบบประสาท และน้ำหล่อเลี้ยงข้อต่อ ตามด้วย Dynamic Stretching หรือการยืดเหยียดแบบเคลื่อนไหว ซึ่งเหมาะกับช่วงก่อนออกกำลังกายมากกว่าการยืดค้างเป็นเวลานาน เพราะอาจลดกำลังของกล้ามเนื้อชั่วคราว
ขั้นตอนสุดท้ายคือการฝึกความแข็งแรงและการทรงตัว โดยเน้นกล้ามเนื้อรอบข้อต่อ กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว ความคล่องตัว และการประสานงานของระบบประสาทกับกล้ามเนื้อ
สำหรับกีฬาฟุตบอล มีโปรแกรมอบอุ่นร่างกาย “11+” ที่ออกแบบมาเพื่อเพิ่มความแข็งแรง การทรงตัว และการควบคุมการเคลื่อนไหว โดยข้อมูลที่นำเสนอภายในงานระบุว่า การฝึกอย่างเหมาะสมและต่อเนื่องสามารถช่วยลดการบาดเจ็บบริเวณข้อและเข่าได้ประมาณ 30–50%
“ปลื้มจิตร์” ถ่ายทอดบทเรียน จากวันที่ฝืนคือฝึก สู่การฟังเสียงร่างกาย
ปลื้มจิตร์ ถินขาว อดีตนักวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย ร่วมแบ่งปันประสบการณ์ว่า ในช่วงเริ่มต้นเส้นทางนักกีฬาเมื่อกว่า 10 ปีก่อน เทคโนโลยีสำหรับตรวจวัดสุขภาพหัวใจ สมรรถภาพ หรือข้อมูลทางพันธุกรรมยังไม่ได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย การฝึกซ้อมส่วนใหญ่จึงอาศัยประสบการณ์ของโค้ชและความรู้สึกของนักกีฬาเป็นหลัก
แนวคิดในอดีตมักมองว่า “ฝืนเท่ากับฝึก” ขณะที่การคัดเลือกตำแหน่งอาจพิจารณาจากความสูง รูปร่าง หรือขนาดของกล้ามเนื้อ มากกว่าข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับศักยภาพและข้อจำกัดของแต่ละคน
ประสบการณ์ของปลื้มจิตร์สะท้อนว่า การดูแลร่างกายจำเป็นต้องเปลี่ยนไปตามวัย ในช่วงที่ยังอายุน้อย ร่างกายอาจฟื้นตัวได้หลังพักผ่อนเพียงหนึ่งคืน แต่เมื่ออายุมากขึ้น กระบวนการฟื้นฟูต้องใช้เวลานานกว่าเดิม จึงต้องให้ความสำคัญกับการเตรียมกล้ามเนื้อ การเข้าฟิตเนส โภชนาการ การพักผ่อน และการทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอ
อดีตนักวอลเลย์บอลทีมชาติยังแสดงความเป็นห่วงนักกีฬารุ่นใหม่บางส่วนที่ได้รับบาดเจ็บและต้องผ่าตัดหัวเข่าตั้งแต่อายุยังน้อย ส่วนหนึ่งมาจากการขาดความรู้เรื่องการวอร์มอัพและคูลดาวน์อย่างถูกต้อง ทั้งที่การเตรียมและฟื้นฟูร่างกายเป็นพื้นฐานสำคัญของการเล่นกีฬาอย่างต่อเนื่องในระยะยาว
Fit–Flow–Flex ออกแบบความแข็งแรงให้ครบทั้งระบบ
Wellderly Sports Medicine เชื่อมการดูแลสุขภาพภายใต้แนวคิด Fit–Flow–Flex เพื่อให้มองร่างกายเป็นระบบเดียวกัน ไม่แยกการทำงานของหัวใจออกจากกล้ามเนื้อ กระดูก ข้อต่อ และการเคลื่อนไหว
- Fit คือความแข็งแรงและความพร้อมของร่างกาย รวมถึงกล้ามเนื้อที่จำเป็นต่อกิจกรรมหรือชนิดกีฬานั้น ๆ
- Flow คือการทำงานของหัวใจ ปอด ระบบไหลเวียนเลือด และความสามารถในการนำออกซิเจนไปใช้
- Flex คือความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อและข้อต่อ รวมถึงการเคลื่อนไหวอย่างสมดุลเพื่อลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ
แนวทางดังกล่าวต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้งแพทย์หัวใจ แพทย์กระดูกและข้อหรือเวชศาสตร์การกีฬา นักกายภาพบำบัด นักกำหนดอาหาร และผู้เชี่ยวชาญด้านการออกกำลังกาย เพื่อเปลี่ยนข้อมูลสุขภาพให้เป็นแผนที่สามารถนำไปใช้ได้จริง
โรงพยาบาลยังต่อยอดแนวคิดผ่าน House of Performance หรือ Sports Center เพื่อดูแลผู้ที่ต้องการออกกำลังกายให้เหมาะกับศักยภาพของร่างกาย ภาวะโรค หรือเป้าหมายของตนเอง ตั้งแต่ผู้เริ่มต้นออกกำลังกาย ผู้ที่ต้องการป้องกันโรค ผู้เตรียมตัวแข่งขัน ไปจนถึงผู้ที่อยู่ระหว่างการฟื้นฟูหลังเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บ
จาก Perform Better สู่ Live Better และ Age Better
Wellderly Sports Medicine จึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะนักกีฬาอาชีพ แต่ครอบคลุมประชาชนทั่วไป ผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำ ผู้ที่ต้องการพัฒนาสมรรถภาพ ผู้เตรียมตัวเข้าร่วมการแข่งขัน และผู้ที่ให้ความสำคัญกับ Preventive Health และ Healthy Aging
เพราะเป้าหมายของการออกกำลังกายในวันนี้ไม่ควรหยุดอยู่เพียงการ Perform Better หรือทำผลงานได้ดีขึ้น แต่ต้องนำไปสู่การ Live Better ใช้ชีวิตและเคลื่อนไหวได้เหมาะสมกับภาวะสุขภาพ และ Age Better รักษาสมรรถภาพพร้อมคุณภาพชีวิตไว้ได้เมื่ออายุมากขึ้น
งาน “Wellderly Fit-Flow-Flex: Next-Gen Cardio Wellness” จึงสะท้อนทิศทางใหม่ของโรงพยาบาลพญาไท 2 ในการขยายบทบาทจากสถานที่รักษาผู้ป่วย สู่พื้นที่สำหรับการป้องกันโรค พัฒนาสมรรถภาพ และออกแบบแนวทางใช้ชีวิตให้แข็งแรงยืนยาวขึ้น
ท้ายที่สุด เทคโนโลยีอาจช่วยให้มนุษย์มองเห็นข้อมูลของร่างกายได้ละเอียดกว่าเดิม แต่คุณค่าที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การมีข้อมูลมากที่สุด หากอยู่ที่การนำข้อมูลเหล่านั้นมาตีความร่วมกันอย่างถูกต้อง และเปลี่ยนให้เป็นแนวทางดูแลสุขภาพที่เหมาะกับชีวิตของแต่ละคน
เพราะการมีอายุยืนอาจเป็นความสำเร็จหนึ่งของการแพทย์ แต่การมีร่างกายที่พร้อม เคลื่อนไหวได้ดี และยังสามารถใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการ คือความหมายที่สมบูรณ์กว่าของ Healthy Aging




