
BCP ไม่ใช่แค่มีเซิร์ฟเวอร์สำรอง แต่หมายถึงการทำให้ธุรกิจยังให้บริการที่จำเป็นได้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน และต้องมีการฝึกซ้อมจริงด้วย
ตื่นมาวันหนึ่งเจอข่าวเมริกาสั่งหยุดเครื่องบินขึ้นบินทั่วประเทศ เที่ยวบินนับหมื่นเที่ยวเสี่ยงได้รับผลกระทบ ประเทศมหาอำนาจด้านเทคโนโลยีที่ลงทุน AI มหาศาล กลับต้องหยุดชะงักเพราะระบบมีปัญหา
เมื่อวันก่อน Microsoft 365 ก็เกิดปัญหาระบบล่มทั่วโลกตั้งแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน กระทบ Outlook, Teams และบริการอื่นๆ แม้แต่หน่วยงานราชการและธุรกิจในประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบ ส่วนก่อนหน้านี้อเมริกาเคยถูกแฮ็กระบบท่อส่งน้ำมันจนต้องหยุดดำเนินงานหลายวัน เกิดการแห่เติมน้ำมันจนขาดแคลนในหลายพื้นที่
หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ผมว่าใกล้กว่าที่คิดครับ
ลองนึกภาพว่าวันหนึ่งไฟฟ้าดับ อินเทอร์เน็ตล่ม แอปธนาคารใช้ไม่ได้ คุณเดินเข้าร้านสะดวกซื้อ หยิบน้ำดื่มกับอาหารมาจ่ายเงิน แต่พนักงานบอกว่า “ขายไม่ได้ค่ะ ระบบล่ม”
คุณบอกว่าจ่ายเงินสดก็ได้ แต่พนักงานส่ายหน้า เพราะเครื่องคิดเงินไม่ทำงาน
คนซื้อมีเงิน คนขายมีของ แต่ซื้อขายกันไม่ได้ เพราะคอมพิวเตอร์ไม่อนุญาต!
ผมว่ามันตลกร้ายมากครับ เราพัฒนาเทคโนโลยีจน AI สามารถวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าได้อย่างละเอียด แต่พอระบบล่ม กลับขายน้ำเปล่าขวดละสิบบาทไม่ได้
ที่น่าคิดคือ ทุกวันนี้เราแทบไม่ต้องเตรียมอะไรไว้ล่วงหน้า เพราะเชื่อว่าทุกอย่างหาได้ตลอดเวลา
หิวก็สั่งอาหารผ่านแอป ไม่มีเงินสดก็สแกนจ่าย น้ำหมดก็เดินไปร้านสะดวกซื้อ ยาหมดก็แวะร้านขายยา
แต่ทุกอย่างมีเงื่อนไขเดียวกันคือ ระบบต้องทำงาน…
ปัญหาคือระบบที่ออกแบบมาไม่ให้ล่ม ไม่ได้แปลว่ามันจะล่มไม่ได้
บางครั้งแค่ความผิดพลาดทางเทคนิคก็สร้างความวุ่นวายมหาศาล ยังไม่นับแฮ็กเกอร์ที่หวังเงินค่าไถ่ หรือกลุ่มหัวรุนแรงที่พร้อมทำลายระบบเพื่ออุดมการณ์และความเชื่อของตัวเอง
ที่น่ากลัวกว่านั้นคือผลกระทบแบบลูกโซ่ ไฟฟ้าดับอาจทำให้ปั๊มน้ำหยุดทำงาน อินเทอร์เน็ตล่มอาจทำให้ระบบชำระเงินใช้ไม่ได้ ถนนถูกตัดขาดอาจทำให้รถส่งสินค้าเข้าไม่ถึง
ผมจึงคิดว่าธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประชาชน ควรมีระบบสำรองที่ไม่ต้องพึ่งพาคอมพิวเตอร์ด้วย
ร้านสะดวกซื้อ ซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านขายยา หรือธุรกิจขายสินค้าจำเป็น ควรมีวิธีขายสินค้าพื้นฐานด้วยเงินสด มีรายการราคา มีเงินทอน และสมุดบันทึกรับจ่ายง่าย ๆ พร้อมขั้นตอนตรวจสอบ แล้วค่อยนำข้อมูลเข้าระบบภายหลัง
ส่วนโรงพยาบาล ปั๊มน้ำมัน และบริการสำคัญอื่น ๆ ก็ควรมีแผนสำรองที่เหมาะสม โดยไม่ละเลยเรื่องความปลอดภัย
เรื่องนี้เรียกว่า Business Continuity Plan หรือ BCP ซึ่งไม่ใช่แค่มีเซิร์ฟเวอร์สำรอง แต่หมายถึงการทำให้ธุรกิจยังให้บริการที่จำเป็นได้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน และต้องมีการฝึกซ้อมจริงด้วย
บริษัทบางแห่งลงทุนระบบไอทีเป็นร้อยล้าน แต่ถ้าคอมพิวเตอร์ล่มแล้วขายน้ำเปล่าขวดละสิบบาทไม่ได้ ก็น่าคิดว่าเราพัฒนาระบบเพื่อช่วยลูกค้า หรือทำให้ลูกค้าต้องพึ่งพาระบบจนไม่มีทางเลือก
แต่ไม่ใช่แค่ธุรกิจที่ต้องเตรียมตัว ประชาชนอย่างเราก็เช่นกัน
หลายประเทศทั่วโลกรวมทั้งไทยเริ่มแนะนำให้ประชาชนเตรียมอาหาร น้ำดื่ม ยารักษาโรค และของจำเป็นสำรองไว้ให้เพียงพออย่างน้อย 72 ชั่วโมง หรือ 3 วัน เพื่อให้ดูแลตัวเองได้ในช่วงแรกของเหตุฉุกเฉิน
ไม่ต้องถึงขั้นสร้างหลุมหลบภัยใต้บ้าน แค่เตรียมน้ำดื่มคนละ 6–9 ลิตร อาหารที่เก็บได้นานและกินได้โดยไม่ต้องใช้ไฟฟ้า ยาประจำตัว ไฟฉาย Power Bank วิทยุใช้ถ่าน และเงินสดย่อยไว้บ้าง
โดยเฉพาะบ้านที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องกินยาประจำ ยิ่งต้องเตรียมให้ดี
ลองถามตัวเองง่ายๆ ว่า ถ้าพรุ่งนี้ไฟดับ อินเทอร์เน็ตใช้ไม่ได้ และออกไปซื้อของไม่ได้สัก 3 วัน คนในบ้านเราจะอยู่กันอย่างไร?
ผมไม่ได้ชวนให้ตื่นตระหนกนะครับ แค่อยากให้เราคิดเผื่อ เพราะทุกวันนี้เราใช้ชีวิตโดยฝากทุกอย่างไว้กับระบบที่ตัวเราเองควบคุมไม่ได้
เราสำรองข้อมูลกันเป็นเรื่องเป็นราว แต่กลับลืมสำรองวิธีใช้ชีวิตในวันที่ระบบข้อมูลใช้ไม่ได้
มีเงินเก็บก็ดี มีหุ้นก็ดี มีคริปโตก็ไม่ว่ากัน
แต่อย่าลืมมีเงินสดกับข้าวสารติดบ้านไว้ด้วย เพราะวันที่ระบบล่ม เราคงเอา Bitcoin มาหุงกินไม่ได้!




