Pathumma LLM: ยกระดับนวัตกรรมไทย ก้าวข้ามขีดจำกัด AI ระดับโลก

ในยุคปัจจุบัน เทคโนโลยี AI พัฒนาไปไกลมากจนอาจกล่าวได้ว่าเปลี่ยนโฉมหน้าอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์… เมื่อเป็นเช่นนั้นจึงเกิดคำถามว่า SME และนักพัฒนาซอฟต์แวร์ต้องทำอย่างไร?

มีคำตอบจาก… ดร.ศราวุธ คงยัง หัวหน้าทีมวิจัยพัฒนา Pathumma LLM จาก NECTEC, สวทช. ได้บรรยายในงานสัมมนา “AI Unleashed: Innovation Transforming SME” ปลดปล่อยพลัง AI ยกระดับธุรกิจไทย จัดโดย สวทช. (สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ) เมื่อปลายเดือนมีนาคม 2569 ชี้ให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้น เช่น การสร้างบริษัทซอฟต์แวร์ที่ไม่มีคนจริงๆ แต่ใช้ AI รับบทบาทเป็นทั้ง UX/UI และโปรแกรมเมอร์เพื่อเขียนโค้ดและสร้างโปรเจกต์ใหม่ๆ

รวมทั้งความก้าวหน้าของ AI Agent อย่าง OpenClaw หรือ Claude ที่ทำให้เราสามารถใช้ AI ช่วยระดมสมองและจัดการข้อมูลจำนวนมหาศาลได้อย่างรวดเร็ว เช่น การตั้งค่าให้ AI ติดตามข่าวสารจาก Twitter ในทุกเช้าแล้วสรุปข้อมูลที่สนใจมาให้อ่าน ช่วยประหยัดเวลาและหลีกเลี่ยงข้อมูลที่ไม่ต้องการได้เป็นอย่างดี

ความท้าทายของประเทศไทย: จากผู้ใช้สู่ผู้สร้าง

ดร.ศราวุธ ชี้ให้เห็นถึงปัญหาสำคัญคือ ค่าใช้จ่ายในการใช้ AI ระดับโลกที่สูงขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่ 20 ดอลลาร์ ไปจนถึง 200 ดอลลาร์ต่อเดือน ซึ่งเงินเหล่านี้รั่วไหลออกต่างประเทศทั้งหมด นอกจากนี้ ยังมีช่องว่างระหว่างองค์กรที่พร้อมจ่ายกับหน่วยงานภาครัฐหรือองค์กรที่ขาดงบประมาณ ทำให้คนไทยบางส่วนอาจตามเทคโนโลยีไม่ทัน

ด้วยเหตุนี้ เนคเทค (NECTEC) สวทช. จึงได้พัฒนา Pathumma LLM (ปทุมมา แอลแอลเอ็ม) มากว่า 2 ปี เพื่อตอบโจทย์การใช้งานในภาคราชการและสร้างทางเลือกให้กับคนไทย โดยมีเป้าหมายคือการเป็น Multimodal AI ที่รองรับทั้ง Text (ข้อความ), Vision (รูปภาพ/OCR) และ Audio (เสียง) เพื่อให้สามารถใช้งานได้ครบวงจร

Thai LLM: โมเดลภาษาไทยแห่งชาติ

นอกจากการพัฒนาปทุมมาแล้ว ยังมีการร่วมพัฒนา Thai LLM (THLM) เพื่อให้เป็น Foundation Model แห่งชาติที่รวบรวมข้อมูลภาษาไทยกว่า 100 Billion Tokens โดยมีพันธมิตรจากหลายภาคส่วน เช่น Typhoon, OpenThaiGPT และ THaLLe ของ KBTG Labs ซึ่งทางเนคเทคได้เปิดให้ทดลองใช้งานฟรีผ่าน Playground เพื่อให้ทุกคนเข้าถึง AI ที่เข้าใจบริบทภาษาไทยอย่างแท้จริง

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้งานจริงในประเทศไทย

ดร.ศราวุธ ได้ยกตัวอย่างเครื่องมือและแพลตฟอร์มที่เปิดให้ใช้งานแล้ว ดังนี้:

1. AI for Thai: แพลตฟอร์มที่รวมบริการ AI เช่น การวิเคราะห์ความรู้สึก (Sentiment Analysis) และระบบ Text-to-Speech “วาจา” ที่ใช้ในระบบเรียกคิวของโรงพยาบาลทั่วประเทศ
2. ระบบสืบค้นงานวิจัย (TNRR & TCI): การเปลี่ยนระบบการค้นหาจาก Keyword Search แบบเดิม มาเป็น Semantic Search ที่เข้าใจภาษาธรรมชาติ ทำให้ค้นหาข้อมูลได้แม่นยำขึ้น เช่น ค้นหาคำว่า “กุ้งขาว” หรือ “ผู้สูงอายุ” ระบบจะเข้าใจความหมายและคำใกล้เคียงได้ทันที รวมถึงสามารถ “คุยกับงานวิจัย” เพื่อสรุปเนื้อหาให้เข้าใจง่ายสำหรับคนทั่วไป นักวิจัย หรือผู้บริหาร
   (TNRR: Thai National Research Repository คือคลังข้อมูลงานวิจัยไทย และ TCI: Thai-Journal Citation Index คือฐานข้อมูลวารสารไทย)
3. การจัดการประชุมสภา: ระบบค้นหาบันทึกการประชุมสภาที่ช่วยให้หาข้อมูลเกี่ยวกับกฎหมายบางตัว เช่น สมรสเท่าเทียมได้ง่ายขึ้น โดยอ้างอิงจากไฟล์ PDF ตัวจริง ซึ่งมีความแม่นยำสูงคล้ายกับ NotebookLM
4. เครื่องมือเพื่อประสิทธิภาพการทำงาน (Productivity Tools):
   1. DocChat: การโยนไฟล์ PDF เข้าไปถาม-ตอบข้อมูล
   1. DocGen: ระบบช่วยร่างเอกสารราชการจากเทมเพลตช่วยแก้ปัญหาเรื่องความลับรั่วไหล เพราะเป็นระบบปิดที่ติดตั้งเพื่อใช้ในองค์กร
   1. Partii Note: ระบบถอดความและสรุปผลการประชุม รองรับการระบุตัวตนผู้พูด และสามารถถอดความจากวิดีโอภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาจีน ให้กลายเป็นสรุปภาษาไทยได้ทันที

Pathumma Connect: ทางออกด้านความปลอดภัยของข้อมูล

สำหรับองค์กรที่กังวลเรื่องข้อมูลรั่วไหลจากการใช้ AI ต่างประเทศ ดร.ศราวุธ ได้เสนอ Pathumma Connect ซึ่งเป็นโซลูชันแบบเซิร์ฟเวอร์ที่นำไปวางในองค์กรได้ทันที ระบบนี้รวมความสามารถของ DocChat, DocGen และ Partii Note เข้าด้วยกัน ช่วยให้สรุปการประชุมยาว 1 ชั่วโมงได้ภายในไม่กี่นาที และสร้างรายการสิ่งที่ต้องทำ (To-do list) ได้โดยอัตโนมัติ โดยที่ข้อมูลไม่หลุดออกไปสู่ภายนอก

“Skill.md” ทักษะแห่งอนาคต

ในอนาคต การเขียนโปรแกรมอาจมีความสำคัญลดลง แต่ทักษะที่เรียกว่า “Skill.md” หรือการเขียนคำสั่งด้วยภาษาธรรมชาติ (Natural Language) เพื่อควบคุม AI จะกลายเป็นสิ่งจำเป็น ดร.ศราวุธ เปรียบเปรยเหมือนในภาพยนตร์เรื่อง Matrix ที่เราสามารถ “โหลดทักษะ” เข้าไปใน AI เพื่อให้มันทำงานแทนเราได้ เช่น การให้ AI ไปอ่านหน้าเว็บนับร้อยเพื่อสรุปเป็นงานวิจัยในคืนเดียว

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ต้องพึงระวังคือเรื่อง Security โดยเฉพาะการเก็บรักษา API Key เพื่อป้องกันการถูกแฮกที่อาจนำมาซึ่งค่าใช้จ่ายมหาศาล ท้ายที่สุด ดร.ศราวุธ ฝากให้คนไทยมั่นใจและกล้าที่จะสั่งงาน AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน โดยมี Pathumma LLM เป็นเครื่องมือสำคัญที่พร้อมสนับสนุนคนไทยทุกคน