“GISTDA เข้าถึงประชาชน” GISTDA หรือสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) จากภารกิจพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจอวกาศ บริหารจัดการข้อมูลดาวเทียม รวมทั้งสร้างดาวเทียม วันนี้ได้ขับเคลื่อนอีกภารกิจด้วยการให้บิการที่เข้าถึงประชาชนคนไทย นำข้อมูลและนวัตกรรมประยุกต์ใช้งานให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศในหลากหลายมิติ
ขับเคลื่อน “เทศบาลเมืองชลบุรี” ต้นแบบ Smart City
ตัวอย่างหนึ่งที่ GISTDA ขับเคลื่อนเกิดคือ การสร้าง Smart City หรือเมืองอัจฉริยะ โดย GISTDA ร่วมมือกับเทศบาลเมืองชลบุรี นำเทคโนโลยีอวกาศและข้อมูลจากพื้นที่มาตั้งต้นประยุกต์ให้เป็นนวัตกรรมเครื่องมือสื่อสารเพื่อให้บริการประชาชน ผ่าน แอปพลิเคชัน “Life Dee” ตอบโจทย์การวางรากฐานการพัฒนาเมืองอัจฉริยะด้วยระบบ “ DIGITAL TWIN ”
“เทศบาลเมืองชลบุรี” เป็น 1 ใน 4 พื้นที่นำร่องในการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ ซึ่งเทศบาลเมืองชลบุรีกำลังเผชิญปัญหาหนักหน่วงในฐานะศูนย์กลางเศรษฐกิจและชุมชนเก่าแก่ที่มีความหนาแน่นสูง พื้นที่แค่ 4.5 ตารางกิโลเมตร แต่ผังเมืองเต็มไปด้วยตรอกซอกซอยแคบและบ้านเรือนชิดกัน ซึ่งขัดขวางการเข้าถึงของรถพยาบาลขนาดใหญ่ในยามฉุกเฉิน รวมถึงน้ำท่วมขังจากน้ำทะเลหนุนสูงผสมฝนตกหนัก บวกกับประชากรแฝงจำนวนมหาศาลที่เกินทะเบียนบ้าน ทำให้การดูแลความปลอดภัยและสุขภาพประชาชนเป็นเรื่องท้าทายยิ่ง
ดร.ฌานิกา สุขวัฒนวิจิตร หัวหน้าฝ่ายความมั่นคงทางสังคม สำนักประยุกต์และพัฒนาภูมิสารสนเทศ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA เปิดเผยว่า แอปพลิเคชัน Life Dee นวัตกรรมด้านสุขภาพที่พัฒนาตั้งแต่ปี 2566 ได้รับการจับตามองอย่างต่อเนื่องในฐานะเครื่องมือสำคัญที่ช่วยดูแลสุขภาพประชาชน ด้วยการนำเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศภายใต้แนวคิด Geo‑Health มาใช้ เพื่อให้คนไทยสามารถ “รู้ก่อน ป้องกันได้” และวางแผนใช้ชีวิตให้ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น โดย Life Dee ผสานข้อมูลจากดาวเทียม สถานีตรวจวัดภาคพื้นดิน และการวิเคราะห์ด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อแสดงผลข้อมูลแบบเรียลไทม์ผ่านแพลตฟอร์มที่ใช้งานง่ายบนสมาร์ทโฟน รองรับการใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แอปพลิเคชัน Life Dee มีฟีเจอร์ครอบคลุมทุกมิติด้านสุขภาพ ผู้ใช้งานสามารถตรวจสอบข้อมูลสำคัญ เช่น คุณภาพอากาศและค่าฝุ่นละออง PM2.5 ดัชนีความร้อน (Heat Index) และแผนที่สุขภาพ (Health Map) ที่ช่วยค้นหาสถานพยาบาล ร้านขายยา และหน่วยบริการสาธารณสุขใกล้ตัว พร้อมระบบนำทางเพื่อเพิ่มความสะดวกและรวดเร็วในการเข้าถึงบริการ
ดร.ฌานิกา เน้นย้ำว่า “สิ่งที่เราทำจะไม่เกิดประโยชน์เลย ถ้าหน่วยงานท้องถิ่นไม่ได้นำสิ่งนี้ไปประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนในพื้นที่ใช้ คล้ายแนวทางที่เทศบาลเมืองชลบุรีเริ่มตระหนักถึงความสำคัญของเครื่องมือนี้แล้ว นอกจากนี้ยังเตรียมข้อมูลเพื่อต่อยอดไปสู่ด้านการท่องเที่ยวด้วย โดยก้าวแรกคือการแนะนำร้านอร่อยของคนท้องถิ่น ที่คาดว่าจะพร้อมเปิดให้บริการผ่านแอปได้ช่วยปลายปี 2569 นี้”
นอกจากนี้ Life Dee ยังถูกผนวกเข้ากับโครงการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ (Smart City) ผ่านเทคโนโลยี Digital Twin ที่ช่วยยกระดับการบริหารจัดการเมืองในหลายมิติ นายกุลพัชร หล้าปาวงศ์ นักภูมิสารสนเทศ ฝ่ายความมั่นคงทางสังคม สำนักประยุกต์และพัฒนาภูมิสารสนเทศ GISTDA ระบุว่า โครงการ Digital Twin หรือเมืองคู่ขนานดิจิทัลในพื้นที่เทศบาลเมืองชลบุรี ใช้เพื่อจำลองสถานการณ์และวางแผนการบริหารจัดการเมืองอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การติดตามความปลอดภัยผ่านระบบ CCTV ที่นำพิกัดกล้องมากกว่า 200 จุดมาซ้อนทับกับข้อมูลสถิติอาชญากรรม เพื่อวิเคราะห์จุดเสี่ยง หากพบจุดที่กล้องไม่ครอบคลุม เจ้าหน้าที่สามารถจำลองการติดตั้งกล้องเพิ่มเติมในโลกเสมือน รวมถึงปรับมุมและทิศทางให้เหมาะสมที่สุดก่อนลงมือติดตั้งจริง ช่วยลดค่าใช้จ่ายและประหยัดเวลา
ระบบยังช่วยติดตามมลพิษทางอากาศในเขตเมือง โดยตรวจสอบคุณภาพอากาศและระดับคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกล้อง CCTV ร่วมกับการบริหารจัดการน้ำท่วมที่เชื่อมโยงกับกล้องวงจรปิด เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถประเมินสถานการณ์และจัดการช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็ว อีกทั้งยังมีฟีเจอร์วิเคราะห์ศักยภาพพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา ให้ประชาชนประเมินว่าบ้านของตนเหมาะและคุ้มค่ากับการติดตั้งโซล่าเซลล์เพื่อลดค่าไฟหรือไม่ก่อนตัดสินใจลงทุน ซึ่งในอนาคตอันใกล้จะเปิดให้บริการแก่ประชาชน
สำหรับกลุ่มเปราะบาง ระบบรวบรวมพิกัดสิ่งอำนวยความสะดวกทั่วเขตเทศบาล เช่น ที่จอดรถคนพิการ ทางลาด และห้องน้ำ ให้ผู้สูงอายุและผู้พิการสามารถค้นหาและนำทางผ่านแอป Life Dee ได้อย่างสะดวก พร้อมการจำลองจุดจอดรถกอล์ฟพยาบาลในซอยแคบของชลบุรี เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าถึงผู้ป่วยได้รวดเร็วในสถานการณ์ฉุกเฉิน
การนำเทคโนโลยีด้านอวกาศมาประยุกต์ใช้นำมาซึ่งประโยชน์ นำไปสู่ข้อมูลประกอบการวางแผนและตัดสินใจของภาครัฐ จุดเด่นดังหล่าวทำให้ Life Dee ได้รับรางวัลเลิศรัฐ ปี 2567 ด้านนวัตกรรมบริการภาครัฐ และรางวัล TAB Digital Inclusive Award 2569 สาขาการเข้าถึงแอปพลิเคชันยอดเยี่ยม จากสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย
ตอบโจทย์การบริหารจัดการเมืองเศรษฐกิจ
นายอดิเรก อุ่นโอสถ รองผู้ว่าราชการจังหวัดชลบุรี กล่าวว่า ชลบุรีถือเป็นหัวใจสำคัญของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) โดยเป็นจังหวัดที่สร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวม (GDP) ให้กับประเทศสูงเป็นอันดับ 1 ของภูมิภาค (ไม่รวมกรุงเทพฯ) ด้วยมูลค่ารวมกว่า 1.2 ล้านล้านบาท อีกทั้งยังมีมูลค่าการลงทุนในโครงการ EEC สูงถึง 16,500 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 60 ของการลงทุนทั้งหมดในพื้นที่
อย่างไรก็ตาม การเติบโตอย่างก้าวกระโดดส่งผลให้จังหวัดต้องแบกรับภาระในการดูแลประชากรและนักท่องเที่ยวที่มีจำนวนรวมกันกว่า 5 ล้านคนต่อปี จังหวัดจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องนำนวัตกรรมมาช่วยในการบริหารจัดการเมือง ซึ่งที่ผ่านมาได้เริ่มทดลองใช้เทคโนโลยีในระดับท้องถิ่นจนเห็นผลแล้ว เช่น เครื่องตักขยะอัตโนมัติในพื้นที่เทศบาลนครบ้านสวนที่สั่งการผ่านแอปพลิเคชัน ระบบลงทะเบียนสัตว์เลี้ยงออนไลน์ และตู้กดน้ำดื่มอัจฉริยะ โดยในก้าวต่อไป จังหวัดตั้งเป้าจะบูรณาการข้อมูลจาก GISTDA โดยเฉพาะการใช้ภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อวัดระดับความสูงของพื้นที่และพารามิเตอร์ด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพแม่นยำยิ่งขึ้น
ด้าน นายองอาจ ประเสริฐจิตต์ นายกเทศมนตรี เทศบาลเมืองชลบุรี กล่าวถึงความร่วมมือในครั้งนี้ว่า เป็นการเปลี่ยนผ่านแนวคิด “เมืองอัจฉริยะ” (Smart City) จากเพียงโครงการในหน้ากระดาษให้กลายเป็นเครื่องมือที่ทำงานได้จริงในพื้นที่ โดยเป้าหมายหลักคือการแก้ปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน โดยเฉพาะปัญหา “น้ำท่วม” ซึ่งปัจจุบันระบบพยากรณ์เดิมยังขาดความเสถียร การได้รับสนับสนุนข้อมูลพิกัดและระดับน้ำจากดาวเทียม รวมถึงความร่วมมือจากผู้เชี่ยวชาญด้านบริหารจัดการน้ำ จะช่วยให้การแจ้งเตือนและเตรียมความพร้อมรับมือภัยธรรมชาติทำได้ล่วงหน้าและแม่นยำกว่าเดิม นอกจากนี้ยังแสดงความเป็นห่วงถึงความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำที่อาจไม่เพียงพอต่อการขยายตัวของเมืองในอนาคต
นายกเทศมนตรีเมืองชลบุรีกล่าวทิ้งท้ายด้วยความเชื่อมั่นว่า เทคโนโลยีที่พัฒนาโดยคนไทยผ่านความร่วมมือกับ GISTDA จะสามารถเปลี่ยนโฉมการบริหารงานเมืองให้มีความปลอดภัยและน่าอยู่ยิ่งขึ้น โดยยึดหลัก “ข้อมูลที่นำไปสู่การปฏิบัติได้ทันที” ซึ่งความร่วมมือครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน แต่คือการใช้นวัตกรรมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวชลบุรีอย่างยั่งยืน โดยเทศบาลเมืองชลบุรีพร้อมจะเป็นพื้นที่ต้นแบบในการนำเทคโนโลยีอวกาศมาประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์ของภาคประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม
นอกเหนือจากการเชื่อมโยงนวัตกรรมสู่ประชาชนผ่านเทศบาลจังหวัดชลบุรีแล้ว GISTDA ยังมีบทบาทด้านการให้บริการการตรวจสอบผลงานวิจัยผ่านเครื่องมือที่ททรงศักยภาพในระดับสากลเพื่อให้ภาคเอกชนและหน่วยงานต่างๆ ใช้บริการในอัตราค่าบริการที่ประหยัด
ยกตัวอย่างบริษัทมิตซูบิชิอิเลคทริค สยามคอมเพรสเซอร์ อุตสาหกรรมจำกัด หรือ ME-SCI เป็นผู้ผลิตคอมเพรสเซอร์ระบบโรตารี่ (Rotary) และสกรอลล์ (Scroll) ชั้นนำสำหรับเครื่องปรับอากาศและเครื่องทำความร้อน เป็นผู้ใช้บริการด้านการทดสอบผลิตภัณฑ์ และ Packaging จากศูนย์ทดสอบมาตรฐานชิ้นส่วนดาวเทียม ของ GISTDA ซึ่งตั้งอยู่ในอุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี อีกด้วย
