ผู้นำด้านเทคโนโลยีข้อมูลสุขภาพ อินเตอร์ซิสเต็มส์ (InterSystems) จัดงานประชุมระดับภูมิภาค “InterSystems Asia READY 2026” ณ กรุงเทพฯ ภายใต้แนวคิด “Are You READY for the Future?” ชูจุดแข็งระบบเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ (Interoperability) และการใช้งานปัญญาประดิษฐ์ที่ใช้งานได้จริง (Practical AI)
พร้อมเปิดตัวนวัตกรรมเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ขุมพลัง AI ร่วมกับโรงพยาบาลบีเอ็นเอช (BNH Hospital) เป็นครั้งแรกในไทย มุ่งยกระดับการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ และตอบโจทย์วิกฤตสังคมผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม
สังคมผู้สูงวัยในไทย
คุณลูเซียโน บรุสเตีย (Luciano Brustia) กรรมการผู้จัดการประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกของอินเตอร์ซิสเต็มส์ ได้ฉายภาพสถานการณ์การดูแลสุขภาพในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่กำลังเผชิญความท้าทายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแต่ละประเทศ โดยเฉพาะประเทศไทยที่ก้าวเข้าสู่ “สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มตัว” (Aging Society / Super-Aged Society) ส่งผลให้อัตราส่วนแพทย์ต่อประชากรคนไข้มีความเหลื่อมล้ำอย่างมาก ขณะที่อัตราการเกิดโรคเรื้อรัง (Chronic Diseases) เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
“ประเทศไทยมีระบบนิเวศการบริการสุขภาพที่แข็งแกร่ง และให้ความสำคัญกับสุขภาพดิจิทัลและนวัตกรรมอย่างมาก แต่ความท้าทายคืออัตราส่วนแพทย์ที่รองรับคนไข้ยังมีข้อจำกัด” คุณลูเซียโน บรุสเตีย กล่าวพร้อมชี้ให้เห็นว่าเทคโนโลยีจึงต้องเข้ามามีบทบาทสนับสนุนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
การขาดแคลนและภาระงานที่หนักหน่วงของบุคลากรทางการแพทย์เป็นปัญหาหลักทั่วทั้งภูมิภาค ทางออกจึงไม่ใช่ปล่อยให้แพทย์และพยาบาลทำงานล้นมือ แต่ควรใช้เทคโนโลยีเข้ามาปฏิรูปกระบวนการทำงานเพื่อแบ่งเบาภาระอย่างแท้จริง
Practical AI: ชูแนวคิด ‘การใช้งานจริง’ บนพื้นฐานข้อมูลที่เชื่อถือได้
อินเตอร์ซิสเต็มส์เน้นย้ำถึงแนวคิด “Practical AI” หรือปัญญาประดิษฐ์ที่นำไปใช้งานได้จริง โดย คุณลูเซียโน บรุสเตีย ระบุว่า วงการสาธารณสุขในปัจจุบันจำเป็นต้องก้าวข้ามการพูดคุยถึงความสามารถของ AI ในเชิงทฤษฎี ไปสู่การตอบคำถามว่าเทคโนโลยีนี้จะสร้างคุณค่าที่จับต้องได้ ณ จุดให้บริการจริงได้อย่างไร
รากฐานสำคัญที่สุดที่จะทำให้ AI ทำงานได้อย่างแม่นยำและปลอดภัยคือ “ข้อมูลที่เชื่อถือได้และเชื่อมโยงถึงกัน” โรงพยาบาลต่างๆ มีการสร้างและจัดเก็บข้อมูลสุขภาพมหาศาลจากทั้งระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ ห้องปฏิบัติการ ระบบภาพทางการแพทย์ (Medical Imaging) และอุปกรณ์การแพทย์ต่างๆ แต่หากข้อมูลเหล่านี้ยังแยกส่วนกัน องค์กรจะไม่สามารถมองเห็นภาพรวมการรักษาของผู้ป่วยได้อย่างครบถ้วน
ดังนั้น การเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างระบบ (Interoperability) จึงเป็นกุญแจสำคัญในการแปลงข้อมูลที่กระจัดกระจายให้กลายเป็นองค์ความรู้ที่นำไปวิเคราะห์และใช้ตัดสินใจทางคลินิกได้อย่างแม่นยำ
เปิดตัวเวชระเบียนอัจฉริยะ AI-Native ครั้งแรกในไทย ณ โรงพยาบาล BNH
ไฮไลท์สำคัญของงานประชุมในครั้งนี้คือการเปิดเผยความสำเร็จในการนำระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ยุคใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วย AI มาใช้งานจริงในประเทศไทย โดย คุณดอน วูดล็อก (Don Woodlock) ประธาน บริษัทอินเตอร์ซิสเต็มส์ เปิดเผยว่า บริษัทได้ปฏิรูปโซลูชันเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ใหม่ทั้งหมดด้วยการวางแกนหลักให้เป็นระบบที่รองรับ AI โดยกำเนิด (AI-Native Core) ซึ่งเปิดตัวไปเมื่อปีที่ผ่านมา
ล่าสุด อินเตอร์ซิสเต็มส์ได้เริ่มนำระบบเวชระเบียนอัจฉริยะ AI-Native นี้ไปใช้งานจริงเป็นครั้งแรกในประเทศไทยแล้ว ณ โรงพยาบาลบีเอ็นเอช (BNH Hospital) เมื่อปลายเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของการปฏิวัติประสบการณ์ใช้งานของแพทย์และพยาบาล
คุณดอน วูดล็อก ได้อธิบายถึงนวัตกรรมเด่นของระบบเวชระเบียน AI-Native นี้ว่า:
- การค้นหาและตอบโต้ด้วยภาษาธรรมชาติ (Natural Language Experience): แพทย์ไม่จำเป็นต้องคลิกผ่านเมนู ซับแท็บ หรือเลื่อนดูประวัติผู้ป่วยที่ยาวเหยียดอีกต่อไป แต่สามารถพิมพ์ถามระบบได้โดยตรงด้วยภาษาธรรมชาติ เช่น ผู้ป่วยมีอาการแพ้อะไรบ้าง เคยมาที่นี่เมื่อไหร่ด้วยอาการอะไร หรือมีโรคประจำตัวประเภทอื่นหรือไม่ ระบบ AI จะประมวลผลและนำเสนอข้อมูลสรุปที่ถูกต้องแก่แพทย์ทันที ช่วยประหยัดเวลาอย่างมหาศาล
- ระบบจดบันทึกเอกสารอัตโนมัติจากเสียงในห้องตรวจ (Ambient Scribing): เทคโนโลยี AI จะคอยรับฟังการสนทนาระหว่างแพทย์และผู้ป่วยระหว่างการตรวจรักษาอย่างปลอดภัย จากนั้นระบบจะแปลงข้อมูลการสนทนามาเป็นบันทึกทางการแพทย์ เอกสารสรุป รวมถึงเตรียมคำสั่งการรักษาและสั่งยาเข้าสู่ระบบของโรงพยาบาลโดยอัตโนมัติ เพื่อให้แพทย์ตรวจสอบและอนุมัติในขั้นตอนสุดท้าย
อย่างไรก็ตาม ความปลอดภัยคือสิ่งสำคัญที่สุด โดยอินเตอร์ซิสเต็มส์ได้ติดตั้งเครื่องมือการกำกับดูแล การตรวจสอบ และการทดสอบความถูกต้อง เพื่อให้มั่นใจได้ว่า AI ให้ข้อมูลที่เที่ยงตรงและใช้งานได้อย่างปลอดภัยภายใต้การควบคุมดูแลโดยแพทย์และมนุษย์ (Human-in-the-loop)
Single Integrated Software สถาปัตยกรรมที่ทลายปัญหา
ความต้องการใช้งาน AI และการเชื่อมต่อข้อมูลในปัจจุบันนำมาซึ่งความซับซ้อนเชิงระบบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ทางอินเตอร์ซิสเต็มส์แก้โจทย์นี้ด้วยวิธีคิดที่แตกต่าง โดย คุณสก็อต เนา (Scott Gnau) รองประธานอาวุโส ฝ่ายแพลตฟอร์มข้อมูลของอินเตอร์ซิสเต็มส์ ได้ชี้แจงถึงความต่างของเทคโนโลยีอินเตอร์ซิสเต็มส์ที่โดดเด่นในตลาด
ขณะที่ผู้ให้บริการรายอื่นในอุตสาหกรรมมักนำซอฟต์แวร์และบริการที่หลากหลายประเภทมาปะติดปะต่อเข้าด้วยกันเพื่อแก้ปัญหา แต่อินเตอร์ซิสเต็มส์ใช้แนวทาง “Single Integrated Software ซึ่งหมายความว่าจะไม่มีการย้ายข้อมูลข้ามไปมาระหว่างบริการต่างๆ ส่งผลให้ระบบทำงานด้วยความรวดเร็ว ประมวลผลและสร้างข้อมูลสรุปได้ทันเวลาในแบบเรียลไทม์ ขณะที่แพทย์กำลังดูแลคนไข้
“สถาปัตยกรรมที่รวมศูนย์เป็นหนึ่งเดียวนี้ ไม่เพียงแต่ช่วยลดค่าใช้จ่ายทางเทคโนโลยีเท่านั้น แต่ยังดูแลรักษาง่าย และมีความพร้อมใช้งานสูง เหมาะสำหรับระบบงานที่มีความสำคัญระดับวิกฤตขององค์กรสาธารณสุขทั่วโลกที่หยุดทำงานไม่ได้แม้แต่วินาทีเดียว” คุณสก็อต เนา ระบุ
ทลายกำแพงข้อจำกัดข้อมูลหลายเวนเดอร์
ปัญหาใหญ่ประการหนึ่งในระบบสาธารณสุขไทยคือ โรงพยาบาลต่างๆ มักเลือกใช้โซลูชันการจัดการข้อมูลจากผู้ให้บริการหลากหลายและแตกต่างกัน ทำให้การบูรณาการข้อมูลเป็นเรื่องท้าทายอย่างยิ่ง
ประเด็นนี้ คุณสก็อต เนา อธิบายว่า อินเตอร์ซิสเต็มส์สามารถแก้ปัญหานี้ได้สองมิติ คือ
- มิติทางเทคโนโลยีการเชื่อมต่อ: รองรับมาตรฐานการเชื่อมต่อและ API ระดับสากลทุกรูปแบบ (เช่น มาตรฐาน HL7, FHIR และอื่นๆ) เปรียบเสมือนตัวแปลงปลั๊กไฟที่รองรับมาตรฐานปลั๊กไฟจากทั่วโลก
- มิติการแลกเปลี่ยนข้อมูลและการแปลความหมาย (Interoperability Engine): เปรียบเสมือนเครื่องมือแปลภาษาเชิงลึกที่สามารถแปลงโครงสร้างข้อมูลที่แตกต่างกันให้เข้าสู่ระบบภาษากลางเพื่อนำไปใช้งานร่วมกันได้ทันที นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือเอนกประสงค์ที่เปิดโอกาสให้โรงพยาบาลที่พัฒนาระบบภายในขึ้นมาเองที่ไม่ได้อิงตามมาตรฐานปกติ สามารถสร้างแผนที่ข้อมูล (Data Mapping) เพื่อเชื่อมต่อเข้าสู่แพลตฟอร์มได้อย่างราบรื่น
การขับเคลื่อนนวัตกรรมนี้ยังสะท้อนผ่านความร่วมมือในประเทศ โดยเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2569 อินเตอร์ซิสเต็มส์และบริษัท ดาต้าวัน (DataOne) ได้ประกาศความร่วมมือในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพและระบบเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนแบบอัตโนมัติ (e-Claims) ระหว่างโรงพยาบาลและบริษัทประกันภัย ซึ่งพร้อมรองรับนวัตกรรม AI ในอนาคตอย่างเต็มรูปแบบ
ไขข้อข้องใจเรื่องค่าใช้จ่ายและการลงทุนในเทคโนโลยี AI คุ้มค่าจริงหรือ?
หากถามว่าเทคโนโลยี AI จะทำให้ต้นทุนและค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาสุขภาพของประชาชนเพิ่มสูงขึ้นหรือไม่ คุณลูเซียโน บรุสเตีย และ คุณดอน วูดล็อก ร่วมกันให้มุมมองว่า แม้เทคโนโลยี AI จะมีต้นทุนในการลงทุนช่วงแรก แต่หากนำไปประยุกต์ใช้ในกรณีที่ถูกต้องจะสามารถช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ได้ในระยะยาวอย่างมหาศาล
ยกตัวอย่างเช่น:
- ลดระยะเวลาการพบแพทย์ต่อคนไข้ลง: งานวิจัยโดยสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งได้ศึกษาการใช้งานจริงในโรงพยาบาลของประเทศอินโดนีเซีย พบว่าความสามารถในการค้นหาข้อมูลที่รวดเร็วของ AI ช่วยให้แพทย์สามารถย่อระยะเวลาในการหาข้อมูลและตรวจผู้ป่วยลงได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่ยังคงรักษาและมอบผลลัพธ์ทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพสูงเช่นเดิม ช่วยลดภาระทางเวลาและต้นทุนได้โดยตรง
- ลดการตรวจซ้ำซ้อนที่ไม่จำเป็น: บ่อยครั้งที่ผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่อาศัยอยู่ในต่างจังหวัดห่างไกล ต้องเดินทางมาพบแพทย์เฉพาะทางในกรุงเทพฯ และต้องทำการตรวจร่างกายหรือเจาะเลือดซ้ำใหม่อีกครั้ง เนื่องจากแพทย์เฉพาะทางไม่สามารถเข้าถึงประวัติและผลแล็บจากโรงพยาบาลท้องถิ่นได้ การที่เทคโนโลยีสามารถเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพได้อย่างสมบูรณ์ จะช่วยขจัดความซ้ำซ้อนตรงนี้ ช่วยคนไข้ประหยัดค่าใช้จ่ายการตรวจ และอำนวยความสะดวกอย่างยิ่ง
นอกจากนี้ ประเทศไทยมีชื่อเสียงในฐานะศูนย์กลางทางการแพทย์ระดับนานาชาติ (Medical Tourism Hub) มาเป็นเวลาหลายปี มีทั้งโครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยี และบุคลากรที่มีคุณภาพสูง โอกาสสำคัญในปัจจุบันจึงเหลือเพียงการ “เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพทั้งหมดเข้าด้วยกัน” เพื่อยกระดับความปลอดภัยและมาตรฐานบริการสุขภาพของประเทศให้ก้าวสู่ระดับสากลอย่างเต็มภาคภูมิ




