เอสซีจีร่วมกับ World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) และพันธมิตรทุกภาคส่วน เดินหน้าต่อยอดข้อเสนอจาก ESG Symposium 2026 สู่การปฏิบัติ ผ่าน 3 วาระสำคัญ ได้แก่ การเปลี่ยนผ่านพลังงาน การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยใช้ความร่วมมือ Public–Private–People Partnership หรือ 4P เชื่อมภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน พร้อมนำบทเรียนจากประเทศไทยไปพิจารณาปรับใช้ในบริบทอื่นของอาเซียน
ภายใต้แนวคิด “ASEAN in Action: Powering Inclusive Green Transition” เวทีครั้งนี้มุ่งให้การเติบโตทางเศรษฐกิจเดินหน้าควบคู่กับการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเชื่อมผู้นำและผู้เชี่ยวชาญจากภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคการเงิน องค์กรระหว่างประเทศ และภาควิชาการ เพื่อพัฒนาแนวทางที่ตอบโจทย์ความมั่นคงทางพลังงาน ความสามารถในการแข่งขัน และโอกาสของผู้ประกอบการ แรงงาน และชุมชน
ขยายโมเดล 4P เริ่มจากโจทย์ของแต่ละพื้นที่
นายธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจี กล่าวว่า การขับเคลื่อนที่ผ่านมาเริ่มเห็นความคืบหน้าทั้ง 3 วาระ โดยโจทย์ต่อไปคือการนำสิ่งที่ได้เรียนรู้และทดลองทำมาขยายผลในวงกว้าง ผ่านความร่วมมือที่แต่ละฝ่ายมีบทบาทชัดเจน ภาครัฐช่วยสร้างเงื่อนไขที่เอื้อต่อการดำเนินงาน ภาคเอกชนนำเทคโนโลยีและเงินลงทุนมาร่วมทดลอง ส่วนประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดโจทย์ของพื้นที่
“จากบทเรียนที่ จ.สระบุรี เราควรนำโมเดล 4P นี้ ไปขยายผลยังพื้นที่อื่นๆ โดยเริ่มจากการศึกษาความต้องการและปัญหาในแต่ละพื้นที่ ควบคู่กับการหาพันธมิตรที่เหมาะสม เพื่อนำบทเรียนไปสู่การลงมือปฏิบัติจริง และต่อยอดความร่วมมือกับนานาประเทศ” นายธรรมศักดิ์กล่าว
การขยายผลบทเรียนจากสระบุรีแซนด์บ็อกซ์จึงต้องปรับให้สอดคล้องกับลักษณะของแต่ละจังหวัดและอุตสาหกรรม ทั้งปัญหาพลังงาน ความพร้อมของผู้ประกอบการ และความเสี่ยงด้านทรัพยากร โดยให้พันธมิตรในพื้นที่ร่วมออกแบบแนวทางดำเนินงานตั้งแต่ต้น
เปลี่ยนผ่านสีเขียว สร้างความสามารถในการแข่งขัน
Mr. Joe Phelan, Executive Director, Asia Pacific, WBCSD กล่าวว่า การเปลี่ยนผ่านด้านความยั่งยืนเชื่อมโยงกับความสามารถในการแข่งขัน ความมั่นคง และการลงทุน ซึ่งเป็นทั้งความท้าทายและโอกาสสำคัญของอาเซียน
“หัวใจสำคัญคือการเชื่อมโยงนโยบาย การลงทุน เทคโนโลยี และผู้คนผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคการเงิน และชุมชน เพื่อขับเคลื่อนอาเซียนสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว”
พร้อมให้มุมมองเพิ่มเติมว่า การเปลี่ยนผ่านจะขยายผลได้เมื่อโครงการมีความสามารถในการแข่งขัน ดึงดูดการลงทุน และเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าร่วมได้ โดยภาคธุรกิจต้องการทิศทางนโยบายและกฎระเบียบที่ชัดเจนสำหรับวางแผนระยะยาว ควบคู่กับกลไกการเงินที่ช่วยให้อุตสาหกรรมเดิม รวมถึงอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ยาก สามารถปรับตัวสู่การดำเนินธุรกิจคาร์บอนต่ำ
ดร.พชรพจน์ นันทรามาศ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ และ Chief Economist ธนาคารกรุงไทย กล่าวว่า ประเทศไทยควรใช้ Green Transition เป็นโอกาสยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและดึงดูดการลงทุนแห่งอนาคต โดยขับเคลื่อนอย่างครบวงจร และให้ธุรกิจรายใหญ่ช่วยยกระดับ SMEs ในห่วงโซ่อุปทาน
“ประเทศไทยต้องใช้ Green Transition เป็นโอกาสในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและดึงดูดการลงทุนแห่งอนาคต โดยหัวใจสำคัญคือ การขับเคลื่อนแบบ End-to-End พร้อมสร้างการเปลี่ยนผ่านที่ทั่วถึง โดยธุรกิจรายใหญ่ร่วมยกระดับ SMEs ใน Supply Chain ให้ปรับตัวและเติบโตไปด้วยกัน”
อีกประเด็นสำคัญคือการให้น้ำหนักกับการลงทุนเพื่อป้องกันและปรับตัวต่อภัยภูมิอากาศมากขึ้น เพื่อลดความเสียหายและภาระการซ่อมแซมหลังเกิดภัย พร้อมเสริมความต่อเนื่องของธุรกิจ ทั้งนี้ คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) พร้อมนำข้อเสนอไปขับเคลื่อนต่อผ่านแพลตฟอร์ม Reinvent Thailand ร่วมกับภาคธุรกิจและภาคส่วนต่าง ๆ
พลังงานสะอาดต้องเข้าถึงได้ ต้นทุนชัดเจน และระบบพร้อม
วาระ Energy Transition ต่อยอดจากข้อเสนอเรื่องการเปิดให้บุคคลที่สามใช้ระบบโครงข่ายไฟฟ้า หรือ Third Party Access (TPA) และสัญญาซื้อขายไฟฟ้าโดยตรง หรือ Direct PPA ไปสู่การเตรียมความพร้อมของระบบพลังงาน ทั้งการเพิ่มขีดความสามารถและความยืดหยุ่นของโครงข่าย เทคโนโลยี Grid-forming และการปรับแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) ให้รองรับความต้องการในอนาคต
ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการอาวุโสนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เสนอให้ระบบพลังงานรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคง ต้นทุนที่แข่งขันได้ และการลดคาร์บอน โดยเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เพิ่มบทบาทพลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานชีวภาพ พร้อมเปิดตลาดให้ภาคธุรกิจเข้าถึงพลังงานสะอาดได้มากขึ้น
ความชัดเจนของค่าบริการใช้โครงข่ายไฟฟ้า หรือ Wheeling Charge เป็นปัจจัยสำคัญต่อการประเมินต้นทุนและตัดสินใจลงทุนของเอกชน ขณะเดียวกัน การเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนต้องเดินหน้าควบคู่กับการพัฒนาโครงข่ายอัจฉริยะและระบบกักเก็บพลังงาน เพื่อบริหารสมดุลระหว่างการผลิตและการใช้ไฟฟ้า
ข้อเสนอจึงครอบคลุมทั้งกฎระเบียบที่ชัดเจน โครงสร้างต้นทุนที่โปร่งใส และตลาดไฟฟ้าที่รองรับเทคโนโลยีและผู้เล่นใหม่ พร้อมศึกษาทางเลือกในอนาคต เช่น เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ (SMR) และเชื้อเพลิงชีวภาพ ตลอดจนความร่วมมือผ่านโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน หรือ ASEAN Power Grid
ช่วย SMEs ตามความพร้อม เชื่อมความรู้ เงินทุน และตลาด
วาระ Just Transition มุ่งให้ SMEs แรงงาน และชุมชนเข้าถึงโอกาสจากเศรษฐกิจสีเขียว โดยต่อยอดเครื่องมือเดิม เช่น NZAP และ Go Together สู่แนวทางเพิ่มเติม ได้แก่ Funding Connect และ SME Green Transition Plus สำหรับผู้ประกอบการภาคอุตสาหกรรม
นายวีรชัย มั่นสินธร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานสถาบันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมอุตสาหกรรมการผลิต เสนอให้จัดรูปแบบการช่วยเหลือตามระดับความสามารถในการปรับตัว เริ่มจากกลุ่มนำร่องเพื่อสร้างต้นแบบที่ครอบคลุมองค์ความรู้ เทคโนโลยี ทักษะ มาตรฐาน ตลาด และเงินทุน ก่อนถอดบทเรียนไปขยายผล
ผู้ประกอบการแต่ละกลุ่มมีความพร้อมต่างกัน ขณะที่หลายรายยังต้องประคองธุรกิจให้อยู่รอด การสนับสนุนด้าน ESG จึงควรเชื่อมกับผลลัพธ์ทางธุรกิจที่จับต้องได้ ทั้งการลดต้นทุน เพิ่มผลิตภาพ และสร้างรายได้ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านช่วยเสริมความแข็งแกร่งของกิจการ
แนวทางดำเนินงานประกอบด้วยการใช้ SME Health Check ประเมินปัญหาเฉพาะราย พัฒนาทักษะดิจิทัลและ AI เปิดช่องทางตลาด และนำข้อมูลความต้องการของผู้ประกอบการมาเชื่อมกับสถาบันการเงินผ่าน Funding Connect เพื่อให้ความช่วยเหลือตรงกับปัญหาและจังหวะการปรับตัวของธุรกิจ
รับมือภัยภูมิอากาศล่วงหน้า ข้อมูลต้องนำไปใช้ได้จริง
วาระ Climate Adaptation ต่อยอดจากแนวคิด Water Resilience สู่การใช้ AI Simulation Platform ประเมินความเสี่ยงน้ำท่วมและความเปราะบางของโครงสร้างพื้นฐาน โดยมีแผนเปิดให้สาธารณะเข้าถึง พร้อมพิจารณาต่อยอดการทำแผนที่ความเสี่ยงและแบบจำลองในระดับอาเซียน
ผศ.ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เสนอให้เปลี่ยนจากการแก้ปัญหาหลังเกิดความเสียหายไปสู่การคาดการณ์และลดความเสี่ยงล่วงหน้า โดยพัฒนา One Water Data Center เชื่อมข้อมูลน้ำ ระบบคาดการณ์ และการแจ้งเตือนภัยร่วมกับท้องถิ่น
รูปแบบฝนที่เปลี่ยนไปและการขยายตัวของเมืองทำให้การรับมือน้ำท่วมซับซ้อนขึ้น การวางระบบจึงต้องมองภาพรวมระดับลุ่มน้ำ ทั้งน้ำจากพื้นที่ต้นน้ำ ฝนในพื้นที่ และน้ำทะเลหนุน รวมถึงการรักษาพื้นที่รับน้ำและใช้โครงสร้างพื้นฐานที่ทำงานร่วมกับธรรมชาติ
ข้อมูลพยากรณ์ต้องสื่อสารให้ประชาชนเข้าใจว่า พื้นที่ของตนมีความเสี่ยงอย่างไรและควรทำอะไร พร้อมฝึกซ้อมแผนรับมือกับหน่วยงานท้องถิ่น ควบคู่กับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานแบบ Dual-use ที่ใช้ประโยชน์ได้ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต
การบริหารจัดการน้ำยังเชื่อมกับ Water Economy หรือการสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจจากน้ำ เพราะการลดความเสี่ยงน้ำท่วมและน้ำขาดแคลนช่วยรักษาความต่อเนื่องของภาคธุรกิจ และเป็นปัจจัยประกอบความเชื่อมั่นในการลงทุน
เปลี่ยนผ่านให้ธุรกิจแข่งขันได้ และทุกภาคส่วนเติบโตไปด้วยกัน
การเปลี่ยนผ่านสีเขียวต้องสร้างทั้งความมั่นคง ความสามารถในการแข่งขัน และโอกาสที่ทั่วถึง ผ่านการเชื่อมนโยบาย เงินลงทุน เทคโนโลยี และผู้คน เพื่อให้ประเทศไทยดึงดูดการลงทุนใหม่ได้ พร้อมให้ธุรกิจรายใหญ่ช่วยยกระดับ SMEs ในห่วงโซ่อุปทานให้ปรับตัวไปด้วยกัน
การเร่งเข้าถึงพลังงานสะอาดต้องดำเนินควบคู่กับการช่วยผู้ประกอบการอยู่รอด โดยสนับสนุนความรู้ เงินทุน และตลาดให้เกิดผลกับธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม ขณะเดียวกัน ความเสี่ยงภูมิอากาศที่เปลี่ยนไปจำเป็นต้องอาศัยแนวทางรับมือใหม่ ทั้งการใช้ข้อมูลเพื่อคาดการณ์ล่วงหน้าและการเตรียมพร้อมของประชาชนในพื้นที่
ก้าวต่อไปคือการนำบทเรียนจากการลงมือทำมาขยายผลผ่านความร่วมมือแบบ 4P โดยเริ่มจากปัญหาและความต้องการของแต่ละพื้นที่ เพื่อเสริมความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจ ลดผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศ และเปิดโอกาสให้ธุรกิจ แรงงาน และชุมชนเติบโตไปพร้อมกัน
เรียบเรียงโดย…VS…




