Home » นัยสำคัญของความเป็นผู้นำ สู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน

นัยสำคัญของความเป็นผู้นำ สู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน

784 views

บทความโดย ดร.เอื้อมพร ปัญญาใส ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท แปซิฟิกไพพ์ จำกัด (มหาชน)

บทบาทผู้นำองค์กร ไม่มีแนวปฏิบัติที่เฉพาะเจาะจง หากแต่ต้องปรับตามการเปลี่ยนแปลง และปรับตามสถานการณ์เพื่อให้เข้ากับผู้ตาม จึงเป็นเรื่องท้าทายที่ผู้นำต้องรู้และเข้าใจ

หลายครั้งเวลาเราได้ยินคำว่า ภาวะผู้นำ (Leadership) อาจจะแอบคิดไม่ได้ว่าเป็นเพียง buzzword หรือไม่ หากความเป็นจริงแล้ว ภาวะผู้นำถือเป็นรากฐานสำคัญของความยั่งยืนทางธุรกิจ ในโลกที่นับวันจะหมุนเร็วขึ้น

ผู้เขียนในฐานะซีอีโอหรือผู้บริหารองค์กร ซึ่งมีบทบาทในการกำหนดวัฒนธรรมองค์กรและขับเคลื่อนทีมผ่านความท้าทายต่างๆ และนำพาทีมงานไปสู่เป้าหมาย มีความคิดเห็นว่าความเป็นผู้นำไม่มีรูปแบบเฉพาะเจาะจง และความเป็นผู้นำที่มุ่งหวังผลสัมฤทธิ์อาจไม่ใช่แนวทางที่เหมาะกับผู้นำทุกคน จำเป็นต้องมีความเข้าใจอย่างละเอียดถี่ถ้วนเกี่ยวกับสไตล์ที่แตกต่างกันและการนำไปประยุกต์ใช้กับบริบททางธุรกิจของตนเองอย่างเหมาะสม

รูปแบบที่แตกต่าง
ภาวะผู้นำอาจมีรูปแบบแตกต่างกันไป ตามบริบทและความต้องการขององค์กรที่แตกต่างกัน จากความเป็นผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ของ Steve Jobs ซึ่งขับเคลื่อน Apple ไปสู่จุดสูงสุดอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน ไปจนถึงความเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงของ Indra Nooyi ของ PepsiCo ซึ่งเน้นการไม่แบ่งแยกและนวัตกรรม มีแนวทางที่แตกต่างหลากหลายที่สามารถนำไปสู่ความสำเร็จ จนไม่อาจบอกได้ชัดเจนว่าผู้นำแบบไหน หรือภาวะผู้นำรูปแบบไหนที่ดีที่สุด

ในบริบทของยุคสมัยปัจจุบัน ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและนวัตกรรม องค์ความรู้ใหม่ๆ ที่หลากหลาย รูปแบบธุรกิจใหม่ๆ ตลอดจนการผสมผสานทางวัฒนธรรมข้ามยุคสมัยและไร้พรมแดน รูปแบบความเป็นผู้นำจะถูกท้าทาย เป็นโจทย์ที่ยากมากในการที่ผู้นำจะปรับให้เข้ากับบรรทัดฐานที่มีอยู่และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

ตัวอย่างเช่น ในช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลอย่างรวดเร็ว ผู้นำอาจใช้รูปแบบที่คล่องตัวและปรับเปลี่ยนได้มากขึ้น เพื่อจัดการกับความไม่แน่นอนและใช้ประโยชน์จากโอกาสที่เกิดขึ้นใหม่

นอกจากนี้ธุรกิจแต่ละประเภทต่างพัฒนาผ่านขั้นตอนการเติบโตที่แตกต่างกัน ตั้งแต่การเริ่มต้น เติบโต ขยายตัวอย่างรวดเร็ว กระทั่งอาจถึงจุดอิ่มตัว และเริ่มถดถอย ความท้าทายและพลวัตของช่วงเวลาต่างๆ ของธุรกิจ ต้องการผู้นำที่เหมาะสมกับสถานการณ์ จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงแนวทางความเป็นผู้นำที่สอดคล้องกัน

ตัวอย่างเช่น สตาร์ทอัพอาจประสบความสำเร็จภายใต้ผู้นำที่มีเสน่ห์และลงมือทำจริงซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดความหลงใหลและความคิดสร้างสรรค์ ในขณะที่บริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ต้องการผู้นำที่สามารถส่งเสริมการทำงานร่วมกันและจัดการความซับซ้อนได้

ลักษณะผู้นำ 4 แบบ
จากแนวคิดเรื่องภาวะผู้นำตามสถานการณ์ (Situational Leadership Theory) ของ Blanchard & Hersey ที่เน้นย้ำว่า ในสถานการณ์ที่แตกต่างย่อมต้องการลักษณะพฤติกรรมของผู้นำที่แตกต่างกัน ผู้นำที่มีประสิทธิภาพควรปรับวิธีการจัดการให้เข้ากับสถานการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้

โดยความสามารถในการปรับตัวของรูปแบบความเป็นผู้นำ จะพิจารณาจากสถานการณ์และความต้องการเฉพาะของทีม แต่อย่างไรก็ตามแนวทางนี้รับรู้ว่าไม่มีวิธีที่ดีที่สุดในการเป็นผู้นำ ดังนั้นผู้นำที่มีประสิทธิภาพจะปรับสไตล์ของตนให้ตรงกับความพร้อมและความสามารถของสมาชิกในทีมแทน

แนวคิดนี้ แบ่งเป็น 4 ประเภท โดยใช้พฤติกรรมหลัก 2 ด้าน คือ “พฤติกรรมที่มุ่งเน้นงาน” และ “พฤติกรรมที่มุ่งเน้นคน” เป็นกรอบ โดยผู้นำทั้ง 4 ประเภทประกอบด้วย

  • ผู้นำแบบออกคำสั่ง (Telling) เป็นผู้นำที่ใช้วิธีออกคำสั่ง บอกให้ทำ มีระบุขั้นตอนวิธีการทำงานอย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้ตามรู้ว่าจะต้องทำอะไร เมื่อไหร่ และทำอย่างไร รวมถึงยังต้องมีการควบคุมการทำงานอย่างใกล้ชิด เน้นผลลัพธ์ของงานเป็นหลัก โดยไม่ได้เน้นการเสริมสร้างความสัมพันธ์มากนัก วิธีการนี้มักถูกเลือกใช้เมื่อเกิดเหตุการณ์วิกฤต หรือในกรณีที่ทีมขาดทั้งความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ และแรงจูงใจ
  • ผู้นำแบบขายความคิด (Selling) เป็นผู้นำที่ยังต้องใช้วิธีชี้แนะวิธีการปฏิบัติงาน หรือสอนงานให้กับทีม เหมาะกับทีมที่มีความกระตือรือร้นแต่อาจจะยังขาดประสบการณ์หรือความเชี่ยวชาญในการทำงาน การใช้วิธีนี้จะช่วยเพิ่มความสำเร็จและประสิทธิผลในการทำงานได้
  • ผู้นำแบบมีส่วนร่วม (Participating) เป็นผู้นำที่เน้นการสร้างการมีส่วนร่วมกับทีมงาน ให้ความเป็นกันเอง มีการรับฟังความเห็นและข้อเสนอแนะ และมีส่วนในการตัดสินใจร่วมกับทีมงาน รูปแบบนี้จะเหมาะสำหรับทีมงานที่มีศักยภาพ แต่อาจจะขาดแรงจูงใจ
  • ผู้มอบหมายงาน (Delegating) เป็นผู้นำที่ใช้วิธีการมอบหมายความรับผิดชอบ และอำนาจการตัดสินใจให้กับทีมงาน โดยให้อิสระค่อนข้างมาก ซึ่งรูปแบบนี้จะเหมาะกับทีมงานที่มีความสามารถ มีประสบการณ์สูง และมีแรงจูงใจสูง

ทั้งนี้ ไม่สามารถสรุปได้ว่าผู้นำแบบไหนหรือแบบใดเป็นผู้นำที่ดี  ดังนั้นผู้นำคนเดียวกัน อาจจะต้องใช้รูปแบบการบริหารงานที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ และลักษณะของผู้ตาม

หากมองในมุมมองของทีมงาน หรือผู้ตาม ก็ต้องมองบริบทขององค์กรและของทีมด้วยว่าตนเองเป็นแบบไหน หลายครั้งเมื่อมีการเปลี่ยนผู้บริหารระดับสูง ทีมงานผู้ปฏิบัติการต้องเข้าใจบริบทขององค์กร ว่าวันนี้องค์กรของเราอยู่ในสถานการณ์ไหน สมาชิกในทีมจำเป็นต้องปรับตัวตามสไตล์ความเป็นผู้นำที่แตกต่างกัน ซึ่งหลายครั้งเป็นเรื่องที่ท้าทายจนกลายเป็นความกดดันโดยไม่ได้ตั้งใจ

แน่นอนว่าสมาชิกในทีมมักจะตอบสนองต่อรูปแบบความเป็นผู้นำต่างๆ ที่แตกต่างกันไปตามประสบการณ์ ทักษะ และบริบทของงานของพวกเขา ตัวอย่างเช่น ในช่วงวิกฤต พวกเขาอาจได้รับประโยชน์จากรูปแบบความเป็นผู้นำตามคำสั่งที่ให้ความชัดเจนและมีโครงสร้าง

ในขณะที่ช่วงเวลาแห่งนวัตกรรม จะใช้แนวทางแบบมีส่วนร่วมมากขึ้น เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และการป้อนข้อมูล ซึ่งอาจมีประสิทธิผลมากกว่า แต่แน่นอนว่าทุกการเปลี่ยนแปลงก็จะแตกต่างกันไป

หากจะให้ยกตัวอย่าง ผู้นำระดับโลกที่เป็นตัวอย่างของความเก่งกาจและเกิดผลกระทบของความเป็นผู้นำตามสถานการณ์ที่ทุกคนรู้จักคือ Satya Nadella แห่ง Microsoft ซึ่งเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง ที่ทำให้ภาพของ Microsoft จากซอฟต์แวร์ยักษ์ใหญ่ กลายไปเป็นผู้นำแห่งขุมพลังการประมวลผลแบบคลาวด์ กรณีดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความเป็นผู้นำที่ปรับตัวได้ เพื่อตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

ส่วนอีกตัวอย่างหนึ่งคือ อดีตนายกรัฐมนตรีนิวซีแลนด์ Jacinda Ardern ที่ได้รับการยกย่องจากทั่วโลกในด้านประสิทธิภาพและความเป็นมนุษย์ความเป็นผู้นำที่เอาใจใส่และเฉียบขาด ถือได้ว่าเป็นผู้นำที่ยิ่งใหญ่ในการนำพาประเทศฝ่าวิกฤตการณ์ก่อการร้ายที่โจมตีสุเหร่าเมืองไครสต์เชิร์ช และภูเขาไฟระเบิด จนได้รับการจัดอันดับเป็น 1 ใน 50 ผู้นำที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลก ในปี 2021 ซึ่งจัดอันดับโดยนิตยสาร Fortune

ภาวะผู้นำ คือ การไม่หยุดนิ่ง
โดยสรุป รูปแบบภาวะผู้นำที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิพล เป็นสิ่งที่ไม่หยุดนิ่งและจะหมุนตามพลวัตของธุรกิจและการเติบโตขององค์กรที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและเสริมศักยภาพให้กับทีม ตัวผู้นำต้องยอมรับความหลากหลายในรูปแบบความเป็นผู้นำเพื่อให้เหมาะกับขั้นตอนและความท้าทายทางธุรกิจที่แตกต่างกัน มีการประเมินและปรับแนวทางอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ควรต้องพิจารณาจากความพร้อมของทีมและความต้องการของสถานการณ์ เรียนรู้จากตัวอย่างความเป็นเลิศในการเป็นผู้นำระดับโลกเพื่อขยายมุมมองและสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดนวัตกรรมภายในองค์กร และเปิดรับความเป็นผู้นำตามสถานการณ์และเข้าใจถึงความแตกต่าง

การเป็นผู้บริหารที่ดีจะต้องสามารถจัดการกับความซับซ้อนด้วยความคล่องตัว และนำทางทีมของตนไปสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืนในสภาพแวดล้อมที่มีการแข่งขันสูงขึ้น ความเป็นผู้นำไม่ใช่แค่การกำกับเท่านั้น เป็นการสร้างแรงบันดาลใจและช่วยให้ผู้อื่นบรรลุศักยภาพสูงสุดของตนเอง ขับเคลื่อนการเติบโตของทั้งบุคคลและองค์กรไปพร้อมๆ กัน

ที่ขาดไม่ได้ก็คือ ในขณะที่เราสำรวจความซับซ้อนของสภาพแวดล้อมทางธุรกิจในปัจจุบัน ให้เราจำไว้ว่าความเป็นผู้นำที่มีประสิทธิผลคือการเดินทางของการเรียนรู้และการปรับตัวอย่างต่อเนื่อง ซึ่งไม่เพียงแต่รับประกันความอยู่รอดเท่านั้น แต่ยังทำให้ธุรกิจของเราเจริญรุ่งเรืองท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอีกด้วย

You may also like

เว็บไซต์นี้มีการใช้คุกกี้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลการใช้งานของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อเก็บข้อมูลและรวบรวมสถิติวิจัยทางด้านการตลาด การวิเคราะห์แนวโน้ม ตลอดจนนำมาปรับปรุง และควบคุมการทำงานของเว็บไซต์ ทั้งนี้ หากท่านไม่ยินยอม ท่านยังสามารถใช้งานเว็บไซต์ได้ปกติ ยอมรับทั้งหมด