คอลัมน์ เรื่องเล่าจากต่างแดน โดย 2 Cents

หลายปีที่ผ่านมาได้ข่าวคนรอบข้างเป็นมะเร็งบ่อยขึ้น อาจจะเป็นเพราะวัย วันนี้เลยอยากมาแชร์ข้อมูลเกี่ยวกับโรคมะเร็ง อัปเดตจากโพสต์ที่เราเขียนบนเฟสบุ๊กเมื่อปีก่อน เป็นการแสดงข้อมูลสถิติที่ไม่มีรายละเอียดเชิงเทคนิคมากนะคะ
เป็นที่รู้กันว่ามะเร็งคือเนื้อร้าย มันร้ายตรงที่มันเติบโตเร็วมากกกกจนไปเบียดเบียน ทำลาย ทำร้ายเซลดีๆ ในร่างกาย และมันก็ยังเคลื่อนจากจุดนึงไปจุดอื่นในร่างกายได้ด้วย มะเร็งในระยะแพร่กระจายนั้นเขาเรียกว่า metastatic, metastasis หรือ metastasizes
มะเร็งมีหลายชนิด ตามอวัยวะเริ่มต้นที่เกิด
ที่อเมริกา จะแจกแจงเป็น 23 ประเภท (อวัยวะ) คือ
1. Brain & other nervous system (สมองและระบบประสาท) 34%
2. Breast (เต้านม) 91%
3. Colon & Rectum (ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก) 64%, ลำไส้ใหญ่ 63%, ทวารหนัก 67%
4. Esophagus (หลอดอาหาร) 22%
5. Hodgkin lymphoma (มะเร็งเม็ดเลือด (leukemia) แบบหนึ่ง) 89%
6. Kidney & renal pelvis (ไตและกรวยไต)78%
7. Larynx (กล่องเสียง) 62%
8. Leukemia (เม็ดเลือด) 67%
9. Liver & intrahepatic bile duct (ตับและท่อน้ำดี) 22%
10. Lung & bronchus (ปอดและหลอดลม) 25%
11. Melanoma of the skin (ผิวหนัง) 94%
12. Myeloma (เม็ดเลือดขาว/พลาสมาเซลล์) 60%
13. Non-Hodgkin lymphoma (มะเร็งเม็ดเลือด (leukemia) แบบหนึ่ง) 74%
14. Oral cavity & pharynx (ช่องปากและคอหอย) 69%
15. Ovary (รังไข่) 51%
16. Pancreas (ตับอ่อน) 13%
17. Prostate (ต่อมลูกหมาก) 97%
18. Stomach (กระเพาะอาหาร) 36%
19. Testis (ลูกอัณฑะ) 95%
20. Thyroid (ต่อมไทรอยด์) 99%
21. Urinary bladder (กระเพาะปัสสาวะ) 78%
22. Uterine cervix (ปากมดลูก – ที่ตอนนี้มีวัคซีน แต่วัคซีนจะได้ผลที่สุดควรฉีดก่อนอายุ 26) 67%
23. Uterine corpus (มดลูก) 81%
(ภาษาไทยในวงเล็บเราแปลเอาเอง ด้วยความช่วยเหลือจากอากู๋ อาจจะคลาดเคลื่อนจากที่ใช้จริงในเมืองไทยนะคะ)
ตัวเลข % ด้านหลังของแต่ละอัน คืออัตราการรอดชีวิต 5 ปี (ซึ่งบางทีเค้าจะเรียกว่าหายจากโรค) จากข้อมูลช่วง 2013-2019 ในอเมริกา ที่ตีพิมพ์ในรายงาน Cancer Statistics, 2024 TABLE6 https://acsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.3322/caac.21820 ซึ่งเป็นรายงานล่าสุดที่เพิ่งออกมาเมื่อปลายปีที่แล้ว แต่ข้อมูลมีความล่าช้า ซึ่งเมืองไทยก็จะต่างไปจากนี้ เราหาข้อมูลละเอียดแบบนี้ของไทยไม่ได้แต่เราคิดว่าไม่น่ามาก
เช่น 34% ของคนที่มีโรคมะเร็งสมองและระบบประสาทจะยังมีชีวิตอยู่ ห้าปีหลังการวินิจฉัย
ในขณะที่ 66% จะเสียชีวิตภายใน 5 ปีหลังการวินิจฉัย
จะเห็นว่าอัตราการรอดชีวิต 5 ปี (หาย) ของโรคมะเร็งส่วนมาก จะเกิน 50%
และอัตราการรอดชีวิตใน 5 ปีโดยรวมจากมะเร็งทุกชนิดคือ 69%
มีมะเร็งแค่ 6 จาก 23 ประเภทเท่านั้น ที่มีอัตราการเสียชีวิตใน 5 ปี สูงกว่า 50%
ในขณะที่มะเร็ง 7 ประเภท มีอัตราการรอดชีวิตใน 5 ปี เกิน 80%
ดูแล้วมันก็ไม่น่ากลัวอย่างที่คิดนะ… ใช่ค่ะ จริงๆ มะเร็งไม่น่ากลัวอย่างที่คิด (มนุษย์บางคนน่ากลัวกว่าเยอะ)
หลายคนอาจจะสงสัยว่าแล้วทำไมอัตราการรอดชีวิตมันถึงแตกต่างกันนัก มะเร็งบางที่มีอัตราการรอดชีวิต 90 กว่าเปอร์เซ็นต์ ในขณะที่มะเร็งบางประเภทมีอัตราการรอดชีวิตเพียงสิบกว่าเปอร์เซ็นต์
มะเร็งหลายอย่างที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงมากๆ เช่น มะเร็งตับและท่อน้ำดี มะเร็งปอดและหลอดลม มะเร็งตับอ่อนนั้น ไม่ใช่เพราะรักษาไม่ได้ แต่เป็นเพราะมะเร็งเหล่านี้ไม่ค่อยมีอาการและไม่มีวิธีการตรวจล่วงหน้าที่มีประสิทธิภาพ (แบบ mammogram สำหรับมะเร็งเต้านม หรือ colonoscopy สำหรับมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือ ตรวจเลือดหรือคลำดูแบบ มะเร็งต่อมลูกหมาก ฯลฯ) ส่วนมากคนที่เป็นมะเร็งตับและท่อน้ำดี มะเร็งปอดและหลอดลม มะเร็งตับอ่อน นั้นจะเจอตอนเป็นระยะท้ายๆ แล้ว ซึ่งโอกาสรอดก็น้อยไม่ว่าจะเป็นที่ไหน
ถ้าเจอตั้งแต่ขั้นแรกๆ โอกาสรอดชีวิต 5 ปี นั้นสูงขึ้นมาก เช่น มะเร็งปอด ถ้าเจอในขั้นแรกๆ โอกาสรอดชีวิตใน 5 ปีนั้นเกินกว่า 50%
ส่วนมะเร็งหลอดอาหารนั้นอัตราการเสียชีวิตสูง เพราะส่วนมากจะพบในคนที่อายุมาก
โดยเฉลี่ยคนที่ป่วยด้วยมะเร็งหลอดอาหารจะอายุเกือบ 70 ซึ่งคนเหล่านี้มีความแข็งแรงของร่างกายก็น้อย และการรักษาด้วยการผ่าตัดเป็นไปได้ยาก
ที่เขียนมาทั้งหมดนี้ อยากจะบอกว่ามะเร็งไม่ได้น่ากลัวอะไรมากมาย ถ้าเราเจอมันตั้งแต่เนิ่นๆ
ดังนั้นเราอยากขอร้องผู้อ่านทุกท่านว่า อย่าละเลยสัญญาณที่ร่างกายบอกเรานะคะ แม้จะเพียงเล็กน้อย ถ้ามีอะไรในตัวเราที่เปลี่ยนไป ไม่ว่าจะอาการปวดหัว ปวดท้อง ท้องอืด การขับถ่าย ไม่ว่าอะไรที่เปลี่ยนไป รีบไปหาหมอนะคะอย่าเสียดายเงิน การใช้จ่ายเพื่อสุขภาพคือ สิ่งเดียวที่ไม่ควรเสียดาย เวลาเราซื้อกาแฟ ขนม ของฟุ่มเฟือยไม่จำเป็นอะไรพวกนั้นค่อยเสียดายนะคะ
ใส่ใจในตัวเรา ตรวจสุขภาพประจำปี ทำ mammogram, pap smear ฯลฯ ถ้ามีอะไรผิดปกติจะได้รู้แต่เนิ่นๆ และรักษาได้ทันท่วงที
แต่ไม่ต้องถึงขนาดเลิกกิน โน่น นี่ นั่น หรอกนะคะ เราว่าแบบนั้นก็เกินไป ชีวิตมันสั้น อยากกินอะไรก็กินไปเถอะค่ะ แต่กินให้พอดีอย่าตะบี้ตะบันกิน ทางสายกลางย่อมดีที่สุดนะคะ
—-
การรักษามะเร็งนั้นมีหลายวิธี ซึ่งจะใช้วิธีไหนดีที่สุดก็จะแตกต่างกันไปตามขนาดและระยะของมะเร็ง รวมทั้งอวัยวะที่มะเร็งเริ่มด้วย อวัยวะที่มะเร็งเริ่มจะเป็นสิ่งที่กำหนดวิธีการรักษาและผลที่คาดหวัง (เช่น มะเร็งปอดที่แพร่ไปที่ตับต้องรักษาแบบมะเร็งตับไม่ใช่มะเร็งปอด) ดังนั้นถ้าพบมะเร็งในระยะแพร่กระจายการระบุให้ได้ว่ามะเร็งเริ่มจากไหนนั้นสำคัญมาก
โดยส่วนมากการรักษามะเร็งจะเป็นการผ่าตัด ฉายแสง ใช้ยาคีโม ยามุ่งเป้า หรือภูมิคุ้มกันบำบัด
แต่มะเร็งบางชนิด การรักษาที่ดีที่สุดคือการปลูกถ่ายสเต็มเซลล์
เราก็อยากถือโอกาสนี้ชวนผู้อ่านทุกท่านไปลงทะเบียนบริจาคสเต็มเซลล์กันนะคะ
การลงทะเบียนบริจาคสเต็มเซลล์เป็นการให้ตัวอย่างเซลล์เราไว้ในฐานข้อมูล ด้วยการเจาะเลือดไม่กี่ซีซี (ที่อเมริกาเขาจะเอาสำลีป้ายในกระพุ้งแก้มเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อด้วย)
เมื่อมีคนไข้ที่ต้องการการเปลี่ยนถ่ายสเต็มเซลล์ เขาจะเช็กเนื้อเยื่อของคนไข้กับฐานข้อมูล ว่ามีใครตรงกับคนไข้ในเบื้องต้น ถ้าเราเป็นคนที่เนื้อเยื่อเข้ากับคนไข้ได้ เขาก็จะแจ้งเราเพื่อนัดไปตรวจอย่างละเอียดอีกที ว่าเข้ากันได้จริงหรือไม่ ถ้า match จริงๆ จึงจะเตรียมตัวเพื่อบริจาค การบริจาคใช้เวลาไม่กี่ชั่วโมง และพักฟื้นไม่กี่วันก็หาย
นี่คือที่เราอ่านมานะคะ เราเองก็ลงทะเบียนบริจาคที่อเมริกานี่มาตั้งแต่ปี 2001 แต่จนป่านนี้ยังหาเนื้อคู่ไม่เจอเลย 😔
ข้างล่างเป็นเว็บที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับการลงทะเบียนบริจาค และขั้นตอนการบริจาคสเต็มเซลล์ เผื่อใครสนใจนะคะ
มาดูแลตัวเราเองให้ดีและช่วยเหลือคนอื่นเมื่อมีโอกาสกันนะคะ
ขอบคุณทุกท่านล่วงหน้าค่ะ
https://stemcellthairedcross.nbc.in.th/ขั้นตอนการบริจาคฯ/ลงทะเบียนเป็นอาสาสมัคร
https://stemcellthairedcross.nbc.in.th/ขั้นตอนการบริจาคฯ/การบริจาคสเต็มเซลล์




